Multi-pitch (meer lengtes, multipitch) is rotsklimmen verdeeld in meerdere touwlengtes (“pitches”). De voorklimmer gaat omhoog tot een Standplaats met twee bouten, maakt zich vast, en haalt de naklimmer op. Op een lange route 4–10+ standplaatsen tot de top. NKBV: “Outdoor Voorklimmen Multi-pitch”-specialisatie.
Detail — twee klimmers aan een standplaats halverwege een multi-pitch
Beide klimmers gemaakt aan een geboorde standplaats; quickdraws geordend op gordel, helm op. De typische staat van een multi-pitch wissel: naklimmer net gearriveerd, beide zelfgezekerd, klaar voor materiaaloverdracht en de volgende voorklim.
Foto — Wikimedia, multi-pitch in Schotland
Klimmers halverwege een multi-pitch route op de Buachaille Etive Mor — voorklimmer hoger aan het touw, naklimmer met rode rugzak werkt zich naar boven. Iedereen aan hetzelfde touw, helm op, klimroute verdeeld in opeenvolgende lengtes.
Snel
- Route verdeeld in lengtes (pitches), elk eindigt op een Sportklimstandplaats
- Voorklimmer omhoog → naklimmer volgt → wissel of doorgaan
- Twee hoofdstrategieën: Kop over kop vs. vaste voorklimmer
- Materiaal- en touwbeheer essentieel — efficiëntie maakt verschil
- Terug naar beneden: meestal Abseilen met één touw of Abseilen met twee touwen
Wat is anders dan single-pitch
| Aspect | Single-pitch | Multi-pitch |
|---|---|---|
| Aantal lengtes | 1 | 2–20+ |
| Standplaatsen | 1 (top) | Meerdere |
| Zelfzekering nodig | Bij top | Bij elke standplaats |
| Touwbeheer | Triviaal | Cruciaal |
| Communicatie | Visueel + verbaal | Vaak alleen verbaal of zelfs touwstoot |
| Terugkeer | Aflaten | Abseilen of afdalen |
| Tijdsduur | 20 min - 2 uur | 2-12+ uur |
| Materiaal aan boord | Eén route | Veel meer (materiaal, water, kleding) |
Standaard procedure per lengte
-
Voorklimmer klimt vanaf standplaats, klipt onderweg Quickdraws in tussenzekeringen.
-
Voorklimmer bereikt volgende standplaats — typisch twee bouten (Standplaats met twee bouten).
-
Zelfzekering aan beide bouten — twee onafhankelijke aansluitingen. Hele mastworp in elk anker, beide aan Zekerlus van gordel.
Twee onafhankelijke aansluitingen — vaak
-
Bouw Centraal punt — cordelette of touwanker.
-
Roep “Stand!” — voorklimmer hangt nu zelf vast aan het anker. In de NKBV-standaardvolgorde is dit hét off-belay-sein: de zekeraar weet dat de voorklimmer niet meer gezekerd hoeft te worden en haalt het touw uit het zekeringsapparaat.
-
Zekeraar haalt het touw uit het apparaat, bevestigt "Ik maak je los" en roept "Touw in!" — overtollig touw wordt nu ingehaald. Touwcommando's voor de volledige set).
Dit is de NKBV-volgorde: “Stand!” (van boven) → zekeraar haalt het apparaat eraf en bevestigt met “Ik maak je los” + “Touw in!” (van onder) → voorklimmer haalt touw door. “Stand!” is het off-belay-sein van boven; “Ik maak je los” is de bevestiging van onder dat het zekersysteem er daadwerkelijk af is (zie
Roep "Stand!" alleen als je écht zelfgezekerd aan een solide anker hangt — bij multi-pitch is "Stand!" voor de zekeraar het sein om je van zekering te halen. Roep "Stand!" daarom nóóit als je in plaats daarvan afgelaten wilt worden (toprope-omzetting onderaan een single-pitch): de zekeraar haalt je dan los terwijl jij aan het touw hangt — gedocumenteerd fataal in de sportklimpraktijk. Bij twijfel: hang eerst belast in het touw en check of de zekeraar je gewicht houdt vóór je je zelfzekering losmaakt.
-
Touw doortrekken — naklimmer beneden voelt touw inkomen; als het strak komt roept hij “Touw uit!“.
-
Apparaat opzetten voor zekering van de naklimmer + functietest.
- Direct (Zekeren van boven (direct)): apparaat aan centraal punt. Standaard.
- Indirect (Zekeren van boven (indirect)): apparaat aan gordel, gordel aan anker. Bij wissel van voorklim.
- Functietest: trek scherp aan de klim-zijde — apparaat moet blokkeren. Pas dan verder.
-
Touw inhalen tot strak op naklimmer — trek resterend touw door apparaat tot strak.
-
Roep “Nakomen!” — voorklimmer signaleert dat de zekering klaar is. De naklimmer bevestigt met “Ik kom!” en start. (NIET “Mag ik klimmen?” — dat is wat een klimmer vanaf de grond aan zijn zekeraar vraagt; bij multi-pitch is voorklimmer-naar-naklimmer “Nakomen!”.)
-
Naklimmer klimt omhoog, haalt onderweg quickdraws op.
-
Naklimmer arriveert op standplaats — zelfzekering aan tweede bout.
- Zelfzekering aan tweede bout (of plankpositie — zie Krachtpunt vs. plank).
- Materiaal overdragen aan volgende voorklimmer (of dezelfde).
-
Wissel of doorgaan — kop over kop of vaste voorklimmer.
- Wissel: naklimmer wordt volgende voorklimmer.
- Vaste voorklimmer: zelfde persoon gaat omhoog, naklimmer blijft naklimmer.
- Zie Kop over kop vs. vaste voorklimmer.
Strategie: kop over kop vs. vaste voorklimmer
”Kop over kop” (afwisselend voorklimmen / swinging leads)
- Standaard NL-strategie (“kop over kop” is gangbare term).
- Voorklimmer en naklimmer wisselen elke lengte.
- Voorklimmer maakt centraal punt, zekert naklimmer omhoog. Naklimmer arriveert en gaat door als nieuwe voorklimmer.
- Voordeel: geen wisseloverdracht van materiaal, minder tijd.
- Nadeel: wisselende voorklimmers krijgen verzuurde armen — risico op vermoeidheid bij start nieuwe lengte.
Vaste voorklimmer (block leading)
- Eén klimmer doet meerdere opeenvolgende lengtes als voorklimmer.
- Tussendoor: rust tijdens zekering van de naklimmer.
- Voordeel: rustpauze tussen lengtes voor herstel.
- Nadeel: materiaal moet bij elke wissel overgedragen.
Vereiste vaardigheden / kennis
Vóór je multi-pitch begint, beheers:
- Single-pitch voorklim comfortabel op niveau van geplande route.
- Standplaats met twee bouten bouwen — efficiënt.
- Zekeren van boven (direct) — apparaat in plaquette-modus.
- Abseilen met één touw + Abseilen met twee touwen.
- Communicatie bij multi-pitch — verbale + touwsignalen.
- Knopen: Teruggestoken achtknoop, Dubbele achtknoop, Hele mastworp, Halve mastworp, Prusikknoop.
- Uit het zekersysteem komen — zelfreddingsbasis.
Materiaalpak voor multi-pitch
| Wat | Aantal / type |
|---|---|
| Klimtouw | 60+ m (afhankelijk van lengte van langste lengte) |
| Quickdraws | Aantal bouten van langste lengte + reserve (8–14 typisch) |
| Schroefkarabiners | 4–8 |
| Snapkarabiners | 2–4 |
| Bandlussen | 2–4 × 60 cm + 1 × 120 cm |
| Cordelette | 1 voor standplaats |
| Persoonlijk veiligheidssysteem (PAS) | 1 per klimmer |
| Tubular zekeringsapparaat (met plaquette-modus) | 1 |
| Helm | 1 per klimmer, altijd op |
| Klimschoenen | Aan voet of in rugzak |
| Water, voeding | Voldoende voor de hele tour |
| Eerstehulp / mes | Klein pakket |
| Extra kleding | Bij verandering temperatuur of regenrisico |
Tijdschatting
Multi-pitch tijden zijn berucht onbetrouwbaar. Algemene schatting:
- Lengte: 30–90 min (afhankelijk van moeilijkheid, ervaring, lengte van de touwlengte).
- Wissel: 5–10 min.
- Beginners op nieuwe route: verdubbel.
- Afdaling (abseil): 30 min - 2 uur, afhankelijk van aantal abseils.
Plan ruim. Bij weersomslag of vermoeidheid: kun je Bailstrategie toepassen.
Veelgemaakte fouten
- Slechte standplaatsbouw. Op multi-pitch telt elke verloren minuut bij elke standplaats. Oefen Standplaats met twee bouten tot het 2 minuten kost.
- Touwwirwar. Geen Touwbeheer op de standplaats = touw onder elkaar, voorklimmer trekt geknoopt touw omhoog. Stapel of saddlebag.
- Geen tijdcheck. Geen idee wanneer je terug moet zijn = vastlopen in donker.
- Te veel materiaal. Elke kilo telt na 5 uur klimmen. Selectief inpakken.
- Te weinig water. 1 L per persoon minimum, 2 L bij warmte.
- Touwcommando’s overslaan. Op multi-pitch is communicatie schaars; vaste signalen zijn essentieel. Zie Communicatie bij multi-pitch.
- Beginnerstoer in slecht weer. Multi-pitch in regen = catastrofe. Check vooraf.
- Geen Bailstrategie plan. Wat als je halverwege wilt stoppen? Vooraf bedenken.
Verschil sport multi-pitch en alpine
Deze wiki beschrijft sport multi-pitch — gemarkeerd door geboorde bouten en redelijk veilige standplaatsen. Alpine multi-pitch heeft natuurlijk materiaal (camalots, nuts), wisselend weer, ijs of sneeuw, en is gevaarlijker. Zie ook NKBV alpiene cursussen voor die context.
Zie ook
- Pre-klim planning multi-pitch (Pre-climb planning)
- Kop over kop vs. vaste voorklimmer (Block leading vs. swinging leads)
- Standplaats met twee bouten (Twobolt anchor)
- Zekeren van boven (direct) (Direct belay from above)
- Voorklim zekeren vanaf standplaats (Lead belay from a multi-pitch anchor)
- Touwbeheer op de standplaats (Rope management at the belay)
- Wissel (Lead changeover)
- Naklimmer ophalen (Bringing up the second)
- Communicatie bij multi-pitch (Multi-pitch communication)
- Abseilen met één touw (Single-rope rappel)
- Bailstrategie (Bailing strategy)
- Onweer en bliksem bij het klimmen
Bronnen
Tekst
- 10 tips multipitch klimmen — NKBV
- Tips voor technische multipitches — NKBV
- Touwcommando’s en communicatie — NKBV (NKBV-volgorde: “Stand!” van boven = off-belay → zekeraar roept “Touw in!” → “Touw uit!” → “Nakomen!” → “Ik kom!“)
- Touwcommando’s en communicatie — NSAClopedie
- Aantekening Multi-Pitch — TSAC (touwcommando-tabel: wie roept wat)
- Touwcommando — Wikipedia (NL)
- AMGA Rock Guide Manual
- Climbing Anchors (John Long & Bob Gaines)
- Freedom of the Hills, 9e editie, hfst. 10 & 14
- NKBV cursusprogramma Outdoor Voorklimmen Multi-pitch (cursusbeschrijving publiek; cursusmateriaal alleen voor deelnemers)
Afbeeldingen
- Petzl — Multi-pitch climbing © Petzl / Sam Bié, gebruikt onder fair use voor educatieve doeleinden
- Multi-pitch climbing Buachaille Etive Mor Scotland.jpg — Masa Sakano, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
