Hele mastworp

De hele mastworp (mastworp, clove hitch) is een verstelbare steek tussen touw en karabiner waarvan je de lengte ter plaatse kunt aanpassen zonder uit te clippen. In multi-pitch dé standaardverbinding aan een Sportklimstandplaats. NKBV onderscheidt “hele” (clove hitch) van “halve” mastworp (= Halve mastworp, munter / HMS).

Hele mastworp (clove hitch) geclipt aan een HMS-schroefkarabiner — twee wikkelingen, de twee staande delen verlaten de karabiner aan tegenovergestelde kanten.

Meer afbeeldingen

Afgewerkte hele mastworp rond een metalen ronde paal in blauw touw met rode flecks — toont de twee wikkelingen en de tegenovergestelde uitgangen van de staande delen scherp tegen lichtgrijze achtergrond.

Stapsgewijze opbouw (1–4): twee lussen in dezelfde rotatierichting → tweede lus achter de eerste schuiven → karabiner door beide lussen → strak getrokken mastworp.

Snel

• Twee lussen in dezelfde rotatierichting
• Tweede lus achter de eerste schuiven
• Karabiner door beide lussen tegelijk
• Strak trekken — de twee staande delen verlaten de karabiner aan tegenovergestelde kanten
• Belasting langs de rug (spine) van de karabiner — NIET langs de snapper. Belasting op snapperkant kost ~50% sterkte (BD QC Lab: van 21,8 kN naar 10,6 kN)
• Lengte aanpassen: touw door de steek schuiven zonder uit te clippen
• Niet gebruiken als eindknoop — kan onder spanning er doorheen glijden

Wanneer

• Verbinding aan een ankerpunt op een standplaats waar je je positie nog moet kunnen bijstellen.
• Tijdelijke aansluiting waarvan je de exacte lengte nog niet kent — bijvoorbeeld tijdens een Wissel (lead changeover).
• Snelle verbinding tussen touw en karabiner zonder eerst een gesloten lus te hoeven leggen.

Vereisten

• Schroefkarabiner — HMS-vorm (peervormig) of ovaal werkt het beste. Sterk asymmetrische D-vormen geven een scheefbelaste mastworp.
• Touw met voldoende slap op de plek waar je de steek wilt leggen

Procedure

1. Eerste lus maken — rechterhand naar binnen draaien.

   Houd het touw met beide handen, een halve meter uit elkaar. Met je rechterhand draai je naar binnen — het touw kruist over zichzelf. Resultaat: een lus met het staande deel boven en het andere deel onder.

2. Tweede lus maken — in dezelfde rotatierichting. Beide lussen draaien in dezelfde richting. Tegengesteld gedraaid = geen mastworp maar een andere (verkeerde) steek. Je linkerhand spiegelt de beweging van je rechterhand.

3. Tweede lus achter de eerste schuiven. tegenovergestelde kanten — dat is het visuele kenmerk van een goed gelegde mastworp.

   Bovenuit de eerste lus komt het ene staande deel. Onderuit de tweede lus komt het andere. De twee staande delen verlaten het hele samenstel aan

4. Clippen — karabiner door beide lussen tegelijk, schroef dicht.

5. Strak trekken — beide staande delen uit elkaar trekken.

   De steek zit nu strak tegen één kant van de karabiner. De twee lussen vormen samen twee wikkelingen tegen de rug van de karabiner.

6. Lengte aanpassen — touw door de steek schuiven zonder uit te clippen.

   Pak één staand deel en trek er touw doorheen. De wikkelingen schuiven over de karabiner mee. De steek blijft intact, alleen de afstand verandert. Met oefening lukt dit met één hand.

7. Belastingsrichting controleren — belaste streng langs de rug (spine) van de karabiner.

   • De belaste streng moet langs de rug (spine) van de karabiner lopen, niet langs de snapper (gate).
   • Black Diamond QC Lab toonde aan dat een mastworp belast tegen de snapperkant ~50% sterkteverlies geeft (van 21,8 kN naar 10,6 kN op een VaporLock) — de gate side is mechanisch zwakker dan de spine.
   • Cyclische belasting tegen de snapper kan bovendien de schroefsluiting opendraaien.
   • Bij verkeerd: draai de karabiner of leg de steek opnieuw. Visueel checken: snapper aan de “lege” kant.

Videovoorbeelden

Meer video's

Veelgemaakte fouten

• Lussen tegengesteld gedraaid. Geen mastworp. In één oogopslag: bij een correcte mastworp komt het ene staande deel boven de wikkelingen uit, en het andere onder — niet allebei aan dezelfde kant.
• Staande delen aan dezelfde kant uitkomend. Geen geldige mastworp. Twee tegenovergestelde uitgangen verplicht.
• Belasting tegen de snapperkant van de karabiner. ~50% sterkteverlies (Black Diamond QC Lab: van 21,8 kN naar 10,6 kN) + cyclische belasting kan schroef opendraaien. Belaste streng altijd langs de rug (spine). Draai de karabiner als het verkeerd ligt.
• Gebruik als eindknoop. Een mastworp kan onder constante belasting of trillingen er doorheen schuiven — het uiteinde glipt door en de steek faalt. Niet voor verankering aan het uiteinde van het touw. Voor eindknoop: Dubbele achtknoop of Teruggestoken achtknoop.
• Steek niet strak. Verschuift onder lichte belasting voor hij grijpt. Trek hem strak meteen na het leggen.
• Op dun, glad touw onder zware belasting. Touw van ≤8,5 mm kan iets schuiven onder zware vallen. Bij twijfel: combineer met een Dubbele achtknoop als secundaire verbinding.
• Nieuwe / gepolijste HMS-karabiners op dun touw. Gepolijst aluminium (Petzl Sm’D, BD HotForge) + ≤8,5 mm touw kan iets schuiven onder belasting. Test elke mastworp met je volle gewicht vóór je een andere zekering loslaat; gebruik karabiners met geribbelde rug (BD RockLock, Petzl Attache) bij dunne touwen.
• Snapkarabiner in plaats van schroefkarabiner. Bij belasting kan één van de lussen langs de snapper naar buiten worden getrokken en de steek opentrekken. Altijd een schroefkarabiner; cyclische belasting kan bovendien een open snapper laten flutteren.
• Op een materiaallus in plaats van zekerlus of inbindlus. Materiaallussen zijn niet gekeurd voor klimbelasting. Mastworpkarabiner clipt door de zekerlus of het juiste ankerpunt.

Varianten

• Mastworp vs. Dubbele achtknoop:
  • Mastworp: ter plaatse verstelbaar, snel.
  • Achtknoop in lus: vast, ongeveer 10–20% sterker volgens de meeste tests (mastworp ~60% touwsterkte, achtknoop in lus ~75–80%), voor beginners iets makkelijker dubbel te checken.
  • De gangbare aanpak in multi-pitch: eerst mastworp om je positie te bepalen, daarna eventueel vervangen door een achtknoop in lus als je definitief blijft.
• Mastworp als verschuifbare blokkering in zelfreddingscontext — voor specifieke situaties; zie Uit het zekersysteem komen.

Zie ook

• Dubbele achtknoop (figure 8 on a bight)
• Halve mastworp (munter hitch / HMS)
• Sportklimstandplaats
• Centraal punt
• Schroefkarabiner
• Wissel (lead changeover)

Bronnen

Tekst

• Freedom of the Hills, 9e editie, hoofdstuk over knopen
• Petzl tech tip: Belay stations
• AMGA Single Pitch Manual en Multi-Pitch Instructor Manual
• NKBV kenniscentrum — De 12 meest gebruikte knopen in de klim- en bergsport (onderscheid hele vs. halve mastworp)
• Black Diamond QC Lab — Off-Axis and Tri/Quad-Axial Loading (VaporLock: 21,8 kN langs de rug → 10,6 kN bij belasting weg van de rug, ~50% reductie)
• VDiff Climbing — How To Tie a Clove Hitch (altijd schroefkarabiner; lus kan door snapper getrokken worden; nooit als eindknoop)
• Climbing.com — Use the Clove Hitch to Simplify Anchoring (belaste streng langs de rug van de karabiner)

Afbeeldingen

• Clove hitch.jpg — Parkis, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
• Animated Knots — Clove Hitch (rope) © Animated Knots by Grog
• Klettern mastwurf.jpg — Oliver Merkel, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0