Zekeren van boven (indirect)

Indirect zekeren van boven (indirect belay from above; “over het lichaam zekeren”) is het zekeren van een naklimmer vanaf een standplaats waarbij het apparaat aan de zekerlus van de zekeraar hangt en de zekeraar zelf via een Persoonlijk veiligheidssysteem (PAS) of bandlus aan de standplaats is gekoppeld. De belasting bij een val gaat via het lichaam van de zekeraar. De NKBV bespreekt expliciet de afweging tussen direct en indirect zekeren.

Schematisch overzicht van zekering van de naklimmer: de bovenste zekeraar staat op de standplaats, het touw loopt via het lichaam/apparaat van de zekeraar naar de naklimmer onderaan.

Snel

• Apparaat aan de zekerlus van de gordel (niet aan de inbindlussen)
• Zekeraar via PAS aan de standplaats verbonden
• Belasting via het lichaam, niet direct op het anker
• Geeft een dynamische component (de zekeraar geeft mee)
• Vraagt ervaring en inzicht — NKBV: “Heb je die kennis en dat inzicht niet? Zeker dan over de stand” (= direct). Direct is de veilige default; indirect is voor ervaren zekeraars met een specifieke context (zoals een leadovergang of een twijfelachtig anker).

Wanneer toepassen

• Overgang naar de volgende voorklimlengte. De zekeraar gaat zelf van de standplaats naar de klimmerrol voor de volgende lengte; het apparaat blijft aan de gordel. Voor de daaropvolgende voorklim-zekering vanaf het anker (factor-2-zone): zie Voorklim zekeren vanaf standplaats.
• Niet volledig vertrouwd anker. Bij twijfel over ankersterkte: het lichaam absorbeert een deel van de schokbelasting (al is dat marginaal — het anker zou eigenlijk goed moeten zijn).
• Geen plaquette-apparaat beschikbaar. Als je geen geschikt apparaat hebt voor direct, valt indirect terug als optie.
• Gewichtsverschil naklimmer > voorklimmer: belast je lichaam wel zwaar. Direct heeft dan sterk de voorkeur.

Vereisten

• Persoonlijk veiligheidssysteem (PAS) of bandlus met Hele mastworp.
• Tubular zekeringsapparaat of Halfautomatisch zekeringsapparaat (geen plaquette nodig).
• Standplaats met duidelijk centraal punt.

Procedure

1. Verbind je gordel met het anker — PAS net krap, niet onder spanning.

   • PAS aan de inbindlus van je gordel.
   • Andere uiteinde via Schroefkarabiner aan het Centraal punt van de standplaats.
   • PAS-lengte: net krap. Niet helemaal slap; niet onder spanning.

2. Zekeraar in goede positie — op richel met voetsteun, onder de standplaats.

   • Op een richel / klein platform met steun voor je benen.
   • Onder de standplaats (het touw loopt omhoog uit het apparaat).
   • Niet zijdelings ten opzichte van de standplaats.

3. Installeer het apparaat aan de zekerlus van je gordel — standaard zoals bij grondzekering.

   • Aan de zekerlus, niet aan de twee inbindlussen (heupband + beengordel).
   • Petzl: het zekeringsapparaat hoort altijd aan de zekerlus, zodat de karabiner in de lengteas belast wordt en vrij kan bewegen. Aan de inbindlussen krijg je een scheve (cantilever) belasting op de karabiner.
   • De PAS/tether zit aan de standplaats; het apparaat zit los daarvan aan je zekerlus, precies als bij grondzekering.

4. Verbind het touw aan de naklimmer beneden — Teruggestoken achtknoop of (in de zaal) Dubbele achtknoop + karabiner.

   Standaard is de teruggestoken achtknoop, direct door beide inbindlussen van de naklimmer.

   Inbinden via een karabiner (dubbele achtknoop aan een karabiner) is alleen een zaal-gemak en altijd met een vergrendelde schroefkarabiner aan de zekerlus — niet aan een materiaallus, niet aan een snapkarabiner. Buiten / bij voorklim: gebruik de teruggestoken achtknoop, geen karabiner.

5. Touwcommando: naklimmer “Mag ik klimmen?” — voorklimmer “Je mag klimmen”.

6. Zekeren — PBUS of slip-slap-slide, touw vrij door het apparaat.

   • PBUS of slip-slap-slide, identiek aan grondzekering.
   • Het touw loopt omhoog uit het apparaat richting de top van de standplaats / over een rotsrand naar de klimmer beneden.
   • Belangrijk: het touw moet vrij lopen — niet tegen je lichaam wrijven.

7. Bij val van de naklimmer — vangstoot via lichaam → PAS → anker.

   Touw strak via gordel/apparaat. Je lichaamszwaartepunt verzacht het.

Videovoorbeelden

Voor- en nadelen

	Indirect	Zekeren van boven (direct)
Apparaat aan	Gordel	Anker
Belasting via	Lichaam zekeraar	Direct anker
Geeft mee bij val	Ja (deels)	Nee
Comfort zekeraar	Lager (lichaam moet houden)	Hoger (handen vrij)
Aflaten	Makkelijker	Moeilijker
Geschikt voor voorklim erna	Ja — apparaat al klaar	Nee — moet wisselen
Vereist plaquette	Nee	Ja

Veelgemaakte fouten

• PAS te slap. Bij een val van de naklimmer word je een meter omhoog getrokken voor je strak komt. PAS net krap.
• Apparaat verkeerd om. Klim- en rem-zijde verwisseld = de klimmer valt. Test door simulatie voor de klimmer begint.
• Niet stevig staan. Bij een val val je zelf om als je geen voetsteun hebt. Kies een stevige stand.
• Touw langs het lichaam. Wrijving = vertraging bij inhalen / slap geven. Touw vrij door het apparaat.
• Indirect gebruiken voor een zware naklimmer. Indirect houdt jouw lichaam tussen klimmer en anker. Als de naklimmer veel zwaarder is = uitgesproken ongemakkelijk en mogelijke blessure (rugbelasting). Direct is dan beter.

Wanneer wisselen tussen direct en indirect

• Tijdens een lengtewissel (overgang naar volgende voorklim): indirect blijft zoals het is — handig.
• Bij een rustpauze of het organiseren van materiaal tijdens stops: direct is beter — handen vrij.

Redirect via hoog ankerpunt bij zware naklimmer

Bij een zware naklimmer kan indirect zekeren vermoeiend zijn (rug- en schouderbelasting). Oplossing:

• Clip een extra schroefkarabiner aan een ankerpunt boven je standplaats (bijv. een hogere bout of een hoger punt van de standplaats).
• Het touw vanaf de naklimmer eerst door deze hoge karabiner, dan terug naar beneden naar je apparaat aan de gordel.
• Effect: de belasting wordt door de hoge karabiner omgeleid → je lichaam wordt bij een val omhoog getrokken in plaats van naar voren.
• Tegelijk werkt de omleiding als een katrol — mechanisch makkelijker inhalen.

Warning

De redirect verhoogt de belasting op dat hoge ankerpunt fors: het draagt de last van zowel de klimmer als jouw rem-inspanning — in de praktijk ~1,66× het gewicht van de klimmer (frictieloos zou het 2× zijn). Gebruik er een betrouwbaar ankerpunt en een Schroefkarabiner voor, geen los of twijfelachtig punt.

Materiaal: extra schroefkarabiner, soms een quickdraw als verlenging om wrijving te verminderen.

Dynamisch materiaal voor PAS bij indirect

Als de PAS schokbelast kan worden (bij veel slap of bij een val van een zware klimmer):

• Liever nylon dan Dyneema PAS. Dyneema rekt nauwelijks (~3–5%) en absorbeert vrijwel geen schok; nylon rekt onder belasting veel meer en dempt daardoor beter. Een geknoopte Dyneema-bandlus kan bij schokbelasting piekkrachten tot ~17 kN halen, nylon ~7 kN.
• Beter nog: dynamisch klimtouw als tether (hele mastworp aan de zekerlus, andere kant aan het anker) — geeft echte dynamische rek en de meeste demping.
• Belast een PAS sowieso nooit met slap erin: hou hem strak, val er niet op.

Zie ook

• Zekeren van boven (direct) (Direct belay from above)
• Voorklim zekeren vanaf standplaats (Lead belay from a multi-pitch anchor — vervolgfase na de wissel)
• Persoonlijk veiligheidssysteem (PAS) (Personal anchor system)
• Centraal punt (Master point)
• Standplaats met twee bouten (Twobolt anchor)
• Multi-pitch overzicht (Multi-pitch overview)
• Wissel (Lead changeover)

Bronnen

Tekst

• Zekeren op standplaats — over het lichaam of niet? — NKBV
• Belay loop and tie-in points: where do I attach my belay device? — Petzl — zekeringsapparaat hoort altijd aan de zekerlus, niet aan de inbindlussen (cantilever-belasting)
• How To Belay From Above: Direct, Indirect And Redirect Method — Climb Tall Peaks — apparaat aan de zekerlus bij indirect; redirect = ~2:1 op het anker
• The Belay Loop (ways to attach to it) — Karsten Delap (IFMGA)
• Nylon or Dyneema Climbing Slings? — VDiff Climbing — Dyneema rekt ~3–5%, minimale schokabsorptie
• AMGA Rock Guide Manual
• Climbing Anchors (John Long & Bob Gaines)
• Freedom of the Hills, 9e editie, hfst. 12
• Petzl tech tip: Belaying the second

Afbeeldingen

• Nachstieg Zeichnung.jpg — Nothere, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0