Naklimmer ophalen

Naklimmer ophalen is de fase waarin de voorklimmer aan de standplaats de naklimmer (de second) zekert die de lengte nu omhoog klimt — typisch via Zekeren van boven (direct) met een apparaat in plaquette-modus. De naklimmer haalt onderweg de quickdraws van de tussenzekeringen op. Standaard sportkliminstructie in NL en internationaal.

Detail — plaquette aan centraal punt, slap kan niet terugglippen

De plaquette (Tubular zekeringsapparaat in guide-mode) zit met een Schroefkarabiner aan het Centraal punt van de standplaats. Klim-zijde van het touw gaat naar boven (richting omlaaggekomen naklimmer); rem-zijde wordt door de voorklimmer ingehaald. Bij val van naklimmer (typisch 1–2 kN impact, want top-rope-positie houdt fall factor laag, inset rechtsonder): de plaquette klemt zelfstandig — de zekeraar voelt de schok niet via gordel, want de belasting gaat direct naar het anker.

Foto — Wikimedia, hangende standplaats Arapiles

Voorklimmer aan een hangende standplaats zekert de naklimmer van boven — touw loopt van de naklimmer (onder beeld) omhoog door het apparaat aan het centraal punt en wordt door de voorklimmer ingehaald.

Snel

• Voorklimmer aan standplaats, apparaat in plaquette-modus
• Naklimmer klimt omhoog, haalt quickdraws mee
• Geen extra touw geven; touw wordt ingehaald terwijl naklimmer klimt
• Bij val: apparaat blokkeert automatisch (plaquette)
• Communicatie via Touwcommando’s of touwstoot — zie Communicatie bij multi-pitch

Vereisten

• Voorklimmer aan standplaats met Centraal punt gebouwd (Standplaats met twee bouten).
• Zekeringsapparaat met plaquette-modus (Reverso, ATC Guide, etc.).
• Schroefkarabiner voor het apparaat.
• Touw via apparaat correct opgezet en getest.

Procedure

1. Apparaat opzetten voor naklimmer — plaquette-modus, test door simulatie.

   • Steek een bocht van het touw door een sleuf van het apparaat en hang die bocht samen met de stalen klemlus van het apparaat in een schroefkarabiner aan het centraal punt (zie fabrikanthandleiding).
   • Klim-zijde: touw richting naklimmer (komend van beneden) — loopt aan de bovenkant uit het apparaat.
   • Rem-zijde: vrij eind van het touw aan jouw kant — loopt aan de onderkant uit het apparaat.
   • Test door simulatie: trek hard aan de klim-zijde alsof de naklimmer valt. Het apparaat moet de rem-zijde meteen vastklemmen. Verkeerd om = touw glijdt door.

2. Communicatie met naklimmer — "Ik maak je los" / "Nakomen" / "Ik kom".

   • Voorklimmer roept “Ik maak je los” — geeft aan dat de zekering van de naklimmer wordt vrijgegeven.
   • Voorklimmer roept “Nakomen” of “Je mag klimmen”.
   • Naklimmer reageert “Ik kom”.
   • Bij geluidsproblemen: touwstoot of vooraf afgesproken signaal.

3. Touw inhalen tijdens klim — bovenste hand klim-zijde, remhand rem-zijde.

   • Bovenste hand trekt klim-zijde door apparaat naar boven.
   • Remhand op rem-zijde — niet alleen veiligheid maar ook stuurt touw door.
   • Touw moet vrij door apparaat lopen — geen knopen, geen blokkering.
   • Bij blokkering: apparaat handmatig “open” houden (via het gat in het apparaat voor het ontgrendelmechanisme).

4. Stapelen of saddlebag van binnenkomend touw — richel of saddlebag.

   • Richel beschikbaar: stapel op richel (zie Touw stapelen op standplaats).
   • Geen richel: Saddlebagtechniek aan gordel.
   • Doel: touw vrij voor volgende lengte.

5. Naklimmer haalt onderweg quickdraws op — bij elke tussenzekering kort stop.

   • Bij elke tussenzekering: kom aan, hang bij de quickdraw, haal touw uit, haal quickdraw van bout.
   • Quickdraw op gordel (voorafgeplande positie).
   • Verder klimmen.

6. Bij val van naklimmer — apparaat blokkeert automatisch, klimmer hangt aan anker.

   Voorklimmer voelt geen schok via gordel (belasting gaat direct naar anker). Communicatie: “Vast”, “OK?”, check status.

7. Slap geven onder belasting (naklimmer wil rusten of zakken) — release-hole of LSD-techniek; klemknoop-achterzekering op rem-zijde, oefen vooraf. Zekerlus — die fungeert als derde hand voor beide methodes hieronder. Twee gangbare methodes:

   Een belaste plaquette geeft niet vanzelf slap. Leg eerst een klemknoop-achterzekering (prusik/autoblock) op de rem-zijde en clip die aan je

   • Release-hole (hefboom): steek de neus van een kleine karabiner in het ontgrendelgat van het apparaat en til gecontroleerd op, terwijl je de rem-zijde stevig vasthoudt en geleidelijk laat vieren. Hou de remhand altijd op de rem-zijde.
   • LSD (load-strand-direct): hang een karabiner aan het centraal punt vóór het apparaat. Vraag de naklimmer kort te ontlasten, haal de slap in en clip de belaste klim-streng in die karabiner — hij drukt dan niet meer op de rem-zijde en het apparaat ontgrendelt. Laat daarna gecontroleerd af via de rem-zijde (achterzekering vangt). Vereist dat de naklimmer even kan ontlasten.

   Beide vergen oefening — niet elk apparaat ontgrendelt even soepel. Zie Zekeren van boven (direct).

8. Naklimmer arriveert op standplaats — zelfzekering aan tweede ankerpunt.

   • Naklimmer hangt aan jouw centraal punt via touw.
   • Eerste actie: zelfzekering aan tweede ankerpunt (of plank — zie Krachtpunt vs. plank).
   • Bij hangende standplaats: PAS of Bandlus direct aan ankerpunt.
   • Roep “Ik ben vast” of vergelijkbaar.

9. Materiaaloverdracht — quickdraws + ander materiaal, tellen voor volgende lengte.

   • Naklimmer geeft alle opgehaalde quickdraws.
   • Bij kop over kop: aan jou (volgende naklimmer) of bij vaste voorklimmer: aan voorklimmer.
   • Tellen samen: aantal nodig voor volgende lengte aanwezig?

Videovoorbeelden

Meer video's

Touwcommando’s bij naklimmer ophalen

Zie Touwcommando’s voor volledige set. Multi-pitch-specifieke:

Commando	Wie	Wat
”Stand!”	Voorklimmer (na arrival boven)	Ik zit vast, je kunt me losmaken
”Ik maak je los”	Zekeraar beneden	Apparaat is van mij af; jij zit alleen aan jezelf vast
”Touw in”	Voorklimmer	Ik haal touw in
”Touw uit”	Voorklimmer	Touw is bijna strak
”Nakomen”	Voorklimmer	Je mag beginnen met klimmen
”Ik kom”	Naklimmer	Ik start

Geen zicht / geen gehoor: touwstootsignalen

Bij multi-pitch is vaak geen verbale communicatie mogelijk.

Internationale standaard (Petzl / AAC) — gebruik bij voorkeur

Signaal	Betekenis
3× harde ruk (voorklimmer → zekeraar)	“Off belay” / “Stand bereikt”
3× harde ruk (zekeraar → naklimmer)	“On belay” / “Je mag klimmen”

“Take” / “Blok” is niet betrouwbaar via touwstoten. Bij naklimmen staat het touw toch al strak; de zekeraar kan een trek-om-strak niet onderscheiden van de klimmer die het touw belast. Vraag strak/blok verbaal of visueel, nooit met een touwstoot (AAC/Petzl). Zie Communicatie bij multi-pitch.

Vroegere wiki-set (1× = stop, 2× = OK, 3× = trek strak) botst met de internationale standaard. Een 3× ruk van een Petzl-getrainde partner betekent “off belay” terwijl deze set zegt “trek strak” — een misverstand dat fataal kan zijn.

Aanbeveling: gebruik de internationale Petzl/AAC-conventie, of geen touwstoten en wacht op verbaal/visueel signaal.

Zie Communicatie bij multi-pitch voor uitgebreide signalen + visuele alternatieven.

Veelgemaakte fouten

• Apparaat verkeerd om geïnstalleerd. Klim- en rem-zijde verwisseld = touw glijdt door bij val. Test door simulatie.
• Te snel inhalen. Apparaat blokkeert bij elke kleine ruk — irriterend voor naklimmer. Tempo aanpassen.
• Te traag inhalen. Naklimmer krijgt slap — bij val grotere val.
• Geen schroefkarabiner. Altijd voor het apparaatanker.
• Apparaat heeft geen plaquette-functie. Standaard tubular zonder “guide”-functie: niet geschikt. Check materiaal vooraf.
• Naklimmer vergeet quickdraws op te halen. Materiaalverlies. Standaard procedure: bij elke quickdraw stop kort.
• Te lang vasthouden tijdens “Ik maak je los”. Voorklimmer pas roepen zodra apparaat ECHT is geïnstalleerd en getest.
• Slap geven onder belasting zonder achterzekering. Een belaste plaquette ontgrendelt abrupt — leg eerst een klemknoop op de rem-zijde als derde hand voordat je release-hole of LSD gebruikt.

Variant: naklimmer als “halftouwklimmer”

Soms klimt naklimmer met halftouw — twee touwen, één geclipt in oneven bouten, ander in even. Bij val van naklimmer: een van de twee touwen vangt op. Voor sportroutes zelden — meer voor trad multi-pitch.

Zie ook

• Zekeren van boven (direct) (Direct belay from above)
• Zekeren van boven (indirect) (Indirect belay from above)
• Voorklim zekeren vanaf standplaats (Lead belay from a multi-pitch anchor — volgende fase na de wissel)
• Multi-pitch overzicht (Multi-pitch overview)
• Standplaats met twee bouten (Twobolt anchor)
• Centraal punt (Master point)
• Wissel (Lead changeover)
• Touwcommando’s (Rope commands)
• Communicatie bij multi-pitch (Multi-pitch communication)
• Touw stapelen op standplaats (Stacking rope)
• Saddlebagtechniek (Saddlebagging)
• Geassisteerd ophijsen

Bronnen

Tekst

• 10 tips multipitch klimmen — NKBV
• Petzl — How to belay from above
• VDiff Climbing — Belaying in Guide Mode (opzet, klim-/rem-zijde-oriëntatie, auto-blokkering)
• Climbing.com — The LSD Lower: How to Lower in Guide Mode (slap geven onder belasting)
• Alpinesavvy — Need to lower from an ATC guide? Try the “LSD” (LSD-stappen + klemknoop-achterzekering op rem-zijde verplicht)
• Salt Pump Climbing — The Load Strand Direct (LSD) (LSD-achterzekering, naklimmer moet kort ontlasten)
• Petzl — Forces at work in a real fall (impactkracht top-rope-positie)
• AMGA Rock Guide Manual
• Petzl Reverso fabrikanthandleiding
• Climbing Anchors (John Long & Bob Gaines)

Afbeeldingen

• Petzl — Building a belay anchor and belaying on a bolted multi-pitch route © Petzl, gebruikt onder fair use voor educatieve doeleinden
• Hanging belay from above.jpg — Ed Dunens, Wikimedia Commons, CC BY 2.0