Touw stapelen op standplaats is het opbergen van het binnenkomende touw op een standplaats zodat het bij de volgende lengte vlot en zonder wirwar kan worden uitgereikt. Bij multi-pitch klim je voorklimmer omhoog terwijl naklimmer trekt — de zekeraar haalt touw in dat moet ergens komen te liggen. Slecht stapelen = touw verstrengeld, vertraging bij volgende lengte, of erger.
Detail — touw als laps over bandlus tijdens inhalen
Links (diagram): zekeraar op standplaats heeft een aparte Bandlus aan het Centraal punt waar de lussen overheen worden gelegd — bovenste lus blijft toegankelijk voor de volgende voorklim. Rechts (foto): touw als duidelijke afwisselende lussen aan beide zijden van de gordel, plaquette-zekeringsapparaat op centraal punt voor het inhalen.
Snel
- Touw binnenkomend → stapelen vanaf onder naar boven (laatst binnengetrokken = bovenop)
- Twee methoden: op een richel (stapel) of in een Saddlebagtechniek
- Bij volgende lengte: bovenste streng aan voorklimmer
- Belangrijkste fout: omgekeerd stapelen = touw onder andere strengen vast
Waarom stapelen
Bij voorklim van de volgende lengte trekt de voorklimmer aan zijn kant het touw omhoog. Het touw moet vrij kunnen volgen — geen knopen, geen verstrengelingen. Het hele touw moet vrij volgen.
Een slecht gestapeld touw:
- Verstrengelt zichzelf onder de zekeraar van de naklimmer.
- Voorklimmer trekt = touw komt verstrengeld omhoog → wirwar → tijd kost.
- Bij val: touw kan vast komen te zitten op een knoop = verlies van dynamische opvang.
Methode 1: Touw stapelen op richel
Klassieke methode wanneer er een ruim plat oppervlak is op de standplaats.
Procedure
- Naklimmer komt omhoog. Zekeraar zekert via Zekeren van boven (direct).
- Touw komt binnen door apparaat.
-
Stapelen op richel — elke binnenkomende meter bovenop de vorige.
- Touw vanaf apparaat naar richel.
- Eerste meter: leg op richel.
- Tweede meter: leg op de eerste (bovenop).
- Derde meter: bovenop tweede.
- Enzovoort.
- Bij aankomst van de klimmer: touw zit nu in een stapel met laatst-binnen-getrokken streng bovenop.
- Bij volgende voorklim: voorklimmer trekt vanaf de boven-streng. Touw komt vlot uit de stapel.
Voor- en nadelen
| Stapel op richel | |
|---|---|
| Snelheid | Goed |
| Werkt zonder | Standaard zekeringsapparaat |
| Vereist | Plat oppervlak op standplaats |
| Risico | Stapel kan omvallen, of touw rolt af richel |
Methode 2: Lussen over een bandlus (moderne standaard hangende standplaats)
Per Alpinesavvy “Decluster your anchor”: moderne voorkeur voor hangende standplaatsen.
- Clip een 60 cm bandlus aan het centraal punt of een aparte standplaats-aanhechting.
- Tijdens het inhalen: leg lussen (“laps”) over deze bandlus, niet over je nek of gordel.
- Lussen worden korter naarmate je hoger stapelt — 80 cm voor de eerste lussen, 30–40 cm voor de laatste. Voorkomt dat oudere (langere) lussen over nieuwere vallen en verstrengelen.
Voordelen: touw blijft van je gordel af (comfortabel + geen interferentie met het zekeringsapparaat tijdens de volgende voorklim), werkt op hangende standplaatsen zonder richel, geen risico dat de stapel omvalt.
Nadeel: vereist een vrije bandlus en clip-aanhechting; iets meer opbouwtijd.
Methode 3: Saddlebag
Zie Saddlebagtechniek voor volledige uitleg. Kort:
- Touw stapelen in lussen die aan je gordel hangen.
- Elke binnenkomende meter wordt onderaan de saddlebag toegevoegd.
- Bij volgende lengte: voorklimmer trekt, lussen rollen vrij van je gordel.
Werkt vooral op standplaatsen waar geen richel beschikbaar is.
Welke methode wanneer
| Situatie | Methode |
|---|---|
| Brede richel op standplaats | Stapel op richel |
| Smalle of geen richel | Saddlebag |
| Hangend / zwaar overhang | Saddlebag |
| Beide klimmers staan op richel | Stapel op richel |
| Touw nat / vuil | Stapel (saddlebag wordt zwaar) |
Touwvolgorde “wie klimt volgende”
Bij kop over kop (afwisselend voorklimmen): naklimmer arriveert en wordt voorklimmer. Het touw dat aan de kant van de naklimmer zit is de “klim-zijde” — die ligt bovenop de stapel (laatst ingehaald = bovenop, conform Methode 1) en loopt daardoor als eerste uit zodra de nieuwe voorklimmer omhoog klimt.
Bovenop: [laatst ingehaald = klim-zijde naklimmer] ← deze gaat eerst omhoog
...
Onder: [eerst ingehaald = vroege touw van de lengte] ← rolt als laatste uit
Bij vaste voorklimmer: het touw dat aan de kant van de naklimmer zat moet om de andere kant van de standplaats naar de voorklimmer komen. Soms is een snelle “omdraai” van het touw nodig.
Procedure: stapelen op richel
- Voor aankomst van de klimmer: identificeer richelplek. Beide voeten of één voet weg van die plek.
- Zekeren naklimmer omhoog — apparaat aan centraal punt.
-
Touw komt binnen door apparaat naar richel — lussen van ~60 cm bovenop elkaar.
- Lus van ~60 cm — niet te klein (wirwar), niet te groot (valt uit elkaar).
- Bij elke binnenkomende streng: leg de lus bovenop de vorige.
- Stapelt zichzelf op terwijl naklimmer omhoog komt.
- Naklimmer arriveert. Stapel is klaar voor volgende lengte.
Veelgemaakte fouten
- Stapelen onder andere materialen / touwen. Stapel apart, niet onder Cordelette of materiaallus.
- Stapel valt om of rolt weg. Plat oppervlak. Bij wind: vastleggen met steen.
- Niet weten welke streng “boven” is. Bij wissel: trek aan touw — komt het soepel? Goed. Stroef? Stapel staat omgekeerd of zit vast.
- Touw stapelt onder beide klimmers. Beide staan op de stapel. Beweeg vóór begin.
- Beide einden van het touw op dezelfde plek. Bij wissel komt het klim-einde naar de volgende voorklimmer, het andere blijft tot je hem nodig hebt — die kunnen verstrengelen. Identificeer beide einden.
- Geen plan vooraf. Op een nieuwe standplaats: kijk rond — waar ga ik touw stapelen voor de volgende lengte? Beslis vóór binnenkomen.
Bij beginnerstoeren
Veel gebruikt bij beginners: alle touw “in een hoop” gooien. Werkt voor korte routes, faalt bij lange. Train stapelen van begin af aan.
Zie ook
- Saddlebagtechniek (Saddlebagging)
- Touwbeheer op de standplaats (Rope management at the belay)
- Multi-pitch overzicht (Multi-pitch overview)
- Wissel (Lead changeover)
- Standplaatsetiquette (Belay stance etiquette)
- Naklimmer ophalen (Bringing up the second)
Bronnen
Tekst
- 10 tips multipitch klimmen — NKBV
- Petzl — Tips and techniques for multi-pitch climbing
- Alpinesavvy — Decluster your anchor: Put lap coils on a sling
- Climbing.com — Streamline Your Next Multi-pitch With These Rope-management Tips (lussen aflopend in lengte; langste onderop, kortste bovenop)
- VDiff Climbing — Multi-Pitch Sport Climbing (stapelen op richel + lap coils)
- Northeast Alpine Start — Climbing Tech Tip: Proper Lap Coils
- AMGA Rock Guide Manual
- Climbing Anchors (John Long & Bob Gaines)
- Freedom of the Hills, 9e editie, hfst. 14
Afbeeldingen
- Petzl — Tips and techniques for multi-pitch climbing © Petzl / Sam Bié, gebruikt onder fair use voor educatieve doeleinden