Halve mastworp

De halve mastworp (HMS, Munter hitch) geeft op een HMS-karabiner genoeg wrijving om als noodzekering of noodabseilapparaat te dienen. Achterzekering als je je Tubular zekeringsapparaat hebt laten vallen, en bouwsteen voor zelfreddingstechnieken. Met een muilezel ervoor wordt het de Halve mastworp met muilezel (MMO).

Halve mastworp (HMS / Munter hitch) op een peervormige HMS-schroefkarabiner — de S-vormige doorvoer met beide actieve strengen aan dezelfde kant.

Meer afbeeldingen

Halve mastworp (Munter hitch) in klimtouw op een HMS-schroefkarabiner — toont de S-vormige doorvoer met beide actieve strengen aan dezelfde kant en de schroef gesloten.

Halve mastworp in rood touw op een grijze HMS-karabiner — toont duidelijk de “halve” S-doorvoer.

Stapsgewijze opbouw: twee lussen leggen → één lus omhoog op de andere klappen → karabiner clippen → belastingsrichting controleren langs de rug (spine).

Snel

• Twee lussen, dezelfde rotatierichting
• Eén lus omhoog op de andere klappen (S-configuratie, niet achter zoals bij de Hele mastworp)
• Karabiner door beide
• HMS-karabiner (peervormig) — geen ovaal of D
• Remhand omsluit de remstreng te allen tijde
• Rem-zijde aan dezelfde kant als de belaste streng = maximale wrijving
• Touw moet langs de rug (spine) van de karabiner lopen — niet langs de snapper

Wanneer

• Noodgeval: je Tubular zekeringsapparaat of Halfautomatisch zekeringsapparaat is verloren of defect.
• Een gewonde partner aflaten bij zelfredding, gevolgd door MMO om je handen vrij te krijgen.
• Abseilen zonder apparaat in een noodgeval.
• Bouwsteen voor Halve mastworp met muilezel (MMO) en Uit het zekersysteem komen.

Vereisten

• Schroefkarabiner in HMS-vorm (peervormig) — verplicht, geen snapkarabiner. Reden: HMS-vorm laat de halve mastworp vrij omklappen bij belastingswissel (klim ↔ rem). Op een snapkarabiner kan de halve mastworp tegen de snapper rollen en de snapper openduwen of de schroef losdraaien (open snapper sterkte ~7 kN i.p.v. ~22 kN). Voor zekeren altijd schroefkarabiner met dichte schroef.
• Acceptatie dat de halve mastworp het touw draait (kinkvorming) — niet voor dagelijks zekeren
• Sterkte halve mastworp ~60–80% van touw (afhankelijk van karabiner-diameter)

Procedure

1. Twee lussen maken — beide in dezelfde rotatierichting. Hele mastworp.

   Touw met beide handen, een halve meter uit elkaar. Beide handen draaien naar binnen, zoals bij stap 1–2 van de

2. Eén lus omhoog op de andere klappen. klap je één lus omhoog op de andere. Resultaat: een S-vorm waar het touw door zichzelf heen lust, met beide actieve delen aan dezelfde kant.

   Bij de mastworp schuif je de tweede lus achter de eerste. Bij de halve mastworp

3. Clippen in een HMS-karabiner, schroef dicht.

   Sluit altijd een halve slag terug — niet vastdraaien tegen het lichaam van de karabiner, anders krijg je hem onder belasting niet meer open.

4. Werking testen — omklappen.

   Trek afwisselend aan de “actieve” streng (richting klimmer) en aan de “rem-zijde” (jouw kant). De steek hoort om te klappen wanneer de belastingsrichting wisselt. Dat omklappen is precies hoe hij werkt — hij draait mee met de belasting.

5. Remhandpositie — áltijd aan de rem-zijde, aan dezelfde kant als de belaste streng. Rem-streng langs de rug van de karabiner.

   • Dezelfde kant: bij de halve mastworp is de wrijving het hoogst als beide strengen evenwijdig naar dezelfde kant lopen. Tegenovergesteld remmen geeft veel minder wrijving — klimmer niet betrouwbaar af te remmen.
   • Langs de rug, niet de snapper: zoals bij de Hele mastworp is een karabiner fors zwakker met open snapper (typisch 7-9 kN vs. 22+ kN gesloten — ~60-70% reductie). De halve mastworp kan tijdens het omklappen tegen de snapper rollen — positioneer de karabiner zo dat de belasting langs de rug loopt.

6. Zekeren of aflaten — touw uitgeven, innemen, aflaten.

   • Uitgeven (klimmer klimt omhoog): beide strengen door de steek schuiven, remhand begeleidt.
   • Innemen (klimmer komt naar je toe): trekken aan de actieve streng, remhand begeleidt de rem-zijde.
   • Aflaten: laat de rem-zijde gecontroleerd door je hand glijden, niet helemaal loslaten. Snelheid regel je met handdruk.

Videovoorbeelden

Meer video's

Veelgemaakte fouten

• Verkeerde karabinervorm. Geen HMS-vorm = de steek klapt niet vrij om, klemt tegen de snapper en schuurt het mechanisme. Altijd peervormig.
• Remhand aan de verkeerde kant. Tegenovergesteld aan de belaste streng betekent veel minder wrijving. Dezelfde kant aanhouden.
• Remhand loslaten. De halve mastworp heeft geen automatische rem. Je remhand is de enige rem die er is.
• Touwdraaiing negeren. Cumulatieve torsie. Na gebruik: touw uithangen en de kink eruit draaien.
• Schroef niet gesloten. De steek kan tegen de snapper aanrollen onder belasting.
• Als primaire zekertechniek gebruikt. Werkt — maar tubular of halfautomaat is voor dagelijks gebruik. De halve mastworp ken je voor noodgevallen.

Varianten

• vs. Tubular zekeringsapparaat / Halfautomatisch zekeringsapparaat: tubular en halfautomaat zijn voor primair gebruik. De halve mastworp is jouw achterzekering. Hij werkt — ontwikkeld in eind jaren ‘50 (Mezzo Barcaiolo, IT) en gepopulariseerd door Werner Munter (Zwitserse berggids) in de jaren ‘70, erkend door UIAA — maar touwdraaiing en de noodzaak van continue remhandaandacht maken hem ongeschikt voor dagelijks zekeren.
• Toprope met halve mastworp: technisch mogelijk; de remwerking voelt anders dan met een tubular. Alleen in nood.
• Geblokkeerd: combineer met Halve mastworp met muilezel (MMO) om je handen vrij te krijgen.

Zie ook

• Halve mastworp met muilezel (MMO)
• Hele mastworp
• Tubular zekeringsapparaat
• Halfautomatisch zekeringsapparaat
• Schroefkarabiner — HMS-vorm
• Uit het zekersysteem komen
• Aflaten van de klimmer

Bronnen

Tekst

• Freedom of the Hills, 9e editie, hoofdstukken over knopen en gletsjerredding
• Werner Munter, UIAA Safety Commission publicaties jaren ‘70
• Petzl tech tip: Munter hitch
• UIAA Safety Commission: Belay devices and methods
• Munter hitch — Wikipedia — ontstaan (Mezzo Barcaiolo, IT, eind jaren ‘50), Werner Munter (CH) jaren ‘70, UIAA-erkenning, schroef-losdraaien en touwdraaiing
• VDiff Climbing — The Munter Hitch — rem-streng langs de rug (spine), niet de snapper; alleen voor tijdelijk/nood-gebruik
• Alpinesavvy — Learn to belay with a Munter hitch — maximale wrijving bij evenwijdige strengen (rem-zijde aan dezelfde kant als belaste streng)
• RopeLab — Munter Hitch — HMS geeft consistentere werking dan D-vorm; gemeten remkracht; touwdraaiing

Afbeeldingen

• HMS complete.jpg — Mark in Wien, Wikimedia Commons, publiek domein
• Italian hitch WPK.jpg — WikipedianYknOK, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
• Klettern hms.jpg — Oliver Merkel, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
• Animated Knots — Munter Hitch © Animated Knots by Grog