Geassisteerd ophijsen (assisted hoist; drop loop; Duits Expressflaschenzug) is een snel ophijssysteem vanaf de standplaats waarbij je het zekersysteem niet verlaat: vanuit de plaquette/guide-modus gooi je een touwlus met karabiner naar de naklimmer, die hem aan zijn gordel clipt. Jij trekt omhoog, de naklimmer trekt mee aan de teruglopende streng — samen effectief ~2:1. Eerste keuze als de naklimmer wakker en meewerkend is en minder dan een derde touwlengte onder je hangt; sneller op te bouwen dan de Z-takel.
Snel
- In het systeem — geen belay-escape nodig; je werkt vanuit de geblokkeerde plaquette
- Blokkeer eerst de plaquette (rem-zijde terug door de karabiner + twee halve steken) en leg een klemknoop als achtervang
- Gooi een touwbocht met schroefkarabiner omlaag → naklimmer clipt aan zijn zekerlus
- Jij trekt omhoog, naklimmer trekt mee aan de teruglopende streng = effectief ~2:1
- Voorwaarde: naklimmer wakker + meewerkend en < 1/3 touwlengte onder je
- Achtervang (vangknoop/klemknoop) elke paar meter bijschuiven
- Naklimmer bewusteloos of te ver weg → Z-takel na belay-escape
Wanneer
- Naklimmer komt een korte moeilijke plek niet over — crux, kleine overhang, gladde plaat — en hangt aan de plaquette.
- Naklimmer is uit de route geslingerd onder een dak en komt niet terug op de rots.
- Je wilt geen belay-escape doen — de naklimmer hangt al direct aan het anker (plaquette), dus de zekeraar is feitelijk al vrij; een volledige belay-escape is overbodig.
- De naklimmer kan meehelpen — wakker, bij bewustzijn, met minstens één bruikbare arm. Dat meetrekken levert de helft van het werk.
Niet hiervoor: bewusteloze of niet-meewerkende klimmer, of een klimmer die verder dan ~1/3 touwlengte onder je hangt (dan heb je te weinig vrij touw voor de lus) → dan Z-takel.
Vereisten
- Zekeren in plaquette-modus — apparaat hangt al direct aan het Centraal punt, naklimmer hangt aan het anker. Zie Zekeren van boven (direct) en Naklimmer ophalen.
- Geschikt apparaat met plaquette-functie (Reverso, ATC Guide, Mega Jul) — zie Tubular zekeringsapparaat.
- 1× extra Schroefkarabiner voor de drop-loop.
- 1× klemknoop-lus (prusik 60–80 cm, 6–7 mm nylon) als achtervang — zie Prusikken.
- Naklimmer < 1/3 touwlengte onder je — anders te weinig vrij touw aan jouw kant voor de lus.
- Naklimmer wakker en meewerkend — anders is dit systeem niet effectief; ga over op de Z-takel.
Procedure
-
Plaquette blokkeren — rem-zijde terug door de karabiner en aftoppen met twee halve steken.
De naklimmer hangt al automatisch geblokkeerd in de plaquette, maar voor het hijsen maak je je handen vrij. Steek de rem-zijde terug door de plaquette-karabiner aan het centraal punt en zet hem vast met twee halve steken (of een muiltje/MMO). Zo kan er geen touw door de plaquette glippen terwijl jij de drop-loop opbouwt.
-
Klemknoop als achtervang op de teruglopende streng — prusik aan je zekerlus, getest. prusik (of Frans, 3–4 wikkelingen) op de streng die straks vanaf de naklimmer terugkomt, en clip die met een quickdraw aan je zekerlus. Test dat hij grijpt. Tijdens het hijsen schuif je deze prusik mee omhoog; laat je los, dan vangt hij. Alternatief/aanvullend: een vangknoop (overhandse knoop op een bocht) in het ingehaalde touw, die je elke paar meter bijschuift.
Leg een
-
Touwbocht met schroefkarabiner naar de naklimmer laten zakken — drop loop.
Pak een bocht (lus) van het vrije touw aan jouw kant, clip er een schroefkarabiner in en laat die omlaag zakken tot bij de naklimmer. De lus moet lang genoeg zijn om de naklimmer comfortabel te bereiken; reken op iets meer dan tweemaal de afstand tot de naklimmer aan vrij touw. Sluit de karabiner.
-
Naklimmer clipt de karabiner aan zijn zekerlus — schroefkarabiner dicht, gecheckt.
zekerlus clippen, nooit aan een materiaallus. Een materiaallus is niet belastbaar en bezwijkt onder lichaamsgewicht. Laat de naklimmer de schroefring dichtdraaien en bevestig visueel/verbaal dat hij goed zit voordat je trekt.
Aan de
-
Hijsen — jij trekt de rem-zijde omhoog, naklimmer trekt mee aan de teruglopende streng.
Je trekt de rem-zijde van het touw in (de streng die je inhaalt door de plaquette). De naklimmer pakt de streng vast die vanaf het anker naar zijn karabiner loopt en trekt die omlaag/naar zich toe. Twee mensen trekken nu aan hetzelfde touw via de katrol-karabiner aan zijn gordel: dat is het 2:1-effect. De plaquette boven werkt als progress-capture — bij elke pauze klemt hij de gewonnen meters vast, mits je de rem-zijde netjes blijft inhalen.
-
Achtervang bijschuiven — elke paar meter de klemknoop/vangknoop meeschuiven.
Naarmate de naklimmer stijgt, schuif je de prusik-achtervang op de rem-zijde mee omhoog en verleg je een eventuele vangknoop. Zo blijft de afstand die je bij loslaten zou vallen klein. Blijf de rem-zijde continu beheren — de plaquette is je primaire blokkering, de klemknoop je achtervang.
-
Naklimmer over de moeilijke plek — hijsen tot hij weer zelf kan klimmen of op standplaats is. normaal inhalen. Komt hij helemaal op standplaats: zelfzekering aan het tweede ankerpunt, drop-loop loskoppelen, achtervang weghalen.
Vaak hoeft de naklimmer maar een korte sectie omhoog (de crux of de daklip). Zodra hij weer grip heeft, kan hij verder klimmen op een strakke plaquette-zekering; je hervat dan gewoon
Videovoorbeelden
Meer video's
Mechanisch voordeel — wat je echt krijgt
Het systeem is theoretisch 2:1: de karabiner aan de gordel van de naklimmer werkt als bewegende katrol, dus elke kilo trekkracht van jou hijst ~2 kg — als de naklimmer niet meehelpt. Met karabiner-wrijving zakt dat naar ~1,5:1 (een karabiner is ~50% efficiënt als katrol, zie Schweizer flaschenzug).
De echte winst zit in de meewerkende naklimmer: hij trekt zichzelf deels omhoog aan de teruglopende streng, bovenop jouw 2:1. Daardoor voelt dit systeem in de praktijk lichter dan een karabiner-only Z-takel (~1,5–2:1) én is het veel sneller op te bouwen, omdat je geen belay-escape hoeft te doen.
Sommige bronnen (zoals VDiff) noemen voor dit type hijs een hoger getal — bijv. “2:1 naklimmer + 3:1 zekeraar”. Dat 3:1 hoort bij een uitgebreidere opbouw waarin de zekeraar nog een extra omleiding/katrol toevoegt. De eenvoudige drop-loop die hier beschreven staat — waarbij jij de rem-zijde gewoon direct door de plaquette inhaalt — levert 2:1 vanuit de katrol aan de gordel van de naklimmer; de extra winst komt hier puur van de meetrekkende naklimmer, niet van een tweede katrol.
| Systeem | Belay-escape nodig? | Effectief voordeel | Naklimmer moet meewerken? |
|---|---|---|---|
| Geassisteerd ophijsen | Nee | ~1,5–2:1 + meetrekkende naklimmer | Ja |
| Z-takel (karabiners) | Ja | ~1,5–2:1 | Nee |
| Z-takel + katrol | Ja | ~2,5–2,9:1 | Nee |
Daarom: meewerkende naklimmer + korte afstand → geassisteerd ophijsen eerst. Bewusteloze of zware klimmer over een langere afstand → Z-takel (eventueel 5:1) na belay-escape.
Veelgemaakte fouten
- Plaquette niet geblokkeerd voor je begint. Tijdens het opbouwen van de drop-loop heb je twee handen nodig — top de rem-zijde af met twee halve steken zodat er niets door de plaquette glipt.
- Geen achtervang. De plaquette is je primaire blokkering, maar bij het hijsen beheer je de rem-zijde met je handen. Een klemknoop op de rem-zijde (aan je zekerlus) of een meeschuivende vangknoop vangt als je loslaat.
- Drop-loop aan de materiaallus geclipt. Alleen aan de zekerlus — een materiaallus is niet belastbaar.
- Te weinig vrij touw. Hangt de naklimmer verder dan ~1/3 touwlengte onder je, dan reikt de lus niet of houd je geen marge over. Dan is dit systeem niet de juiste keuze → Z-takel.
- Toegepast op een niet-meewerkende klimmer. Zonder meetrekken zak je terug naar ~1,5:1 zonder katrol — voor een bewusteloze of zware klimmer fysiek vaak te zwaar. Schakel over op de Z-takel met katrol.
- Achtervang niet bijgeschoven. Schuift de klemknoop niet mee omhoog, dan groeit de afstand die je bij loslaten valt. Elke paar meter bijwerken.
- Schroefkarabiner niet dichtgedraaid. De naklimmer clipt onder spanning en stress — bevestig visueel dat de ring dicht is voor je trekt.
Varianten
Onbelaste “super-tight” hijs (in-the-system, zonder drop loop)
Wil je de naklimmer alleen een extra strakke zekering geven over een kort crux-stukje zonder echt te hijsen, dan kun je vanuit de plaquette met de meeschuivende klemknoop puur strak inhalen — geen lus, geen 2:1. Bruikbaar als de naklimmer vooral steun nodig heeft, niet volledig gehesen hoeft.
Overgang naar Z-takel
Blijkt de naklimmer halverwege toch niet te kunnen meehelpen (uitputting, blessure), of hangt hij verder weg dan gedacht, dan doe je alsnog een belay-escape en bouw je een Z-takel. Het geassisteerd ophijsen is dus ook een snelle eerste poging die je kunt opschalen.
Zie ook
- Schweizer flaschenzug (Z-takel — 3:1, vereist belay-escape; bij bewusteloze/zware klimmer)
- Naklimmer ophalen (Bringing up the second — de normale fase waaruit dit voortkomt)
- Zekeren van boven (direct) (Direct belay from above — de plaquette-startpositie)
- Uit het zekersysteem komen (Belay escape — juist níét nodig hier; wél bij de Z-takel)
- Prusikken (Prusik / klemknoop — achtervang)
- Prusikknoop (Prusik knot)
- Centraal punt (Master point)
- Schroefkarabiner (Locking carabiner)
- Reddingstechnieken overzicht (Self-rescue overview)
Bronnen
Tekst
- Chris Ensoll Mountain Guide — Rope Skills & Rescues #3: In-the-System Hoists (plaquette aftoppen + Frans prusik + drop-loop aan zekerlus + meetrekkende naklimmer)
- VDiff Climbing — Hauling your Partner (drop-line vanuit guide-mode, naklimmer clipt aan zekerlus, achtervangknoop elke paar meter bijschuiven; VDiff beschrijft een uitgebreidere variant waarin de zekeraar via een extra omleiding 3:1 trekt bovenop de 2:1 van de naklimmer — deze pagina beschrijft de eenvoudigere drop-loop waarin de zekeraar de rem-zijde direct inhaalt, dus 2:1 vanuit de katrol aan de gordel van de naklimmer)
- UKClimbing — Self Rescue for Climbers: How to Rescue your Second (assisted hoist, drop-loop, voorwaarde < 1/3 touwlengte, naklimmer helpt mee)
- Neil Hopkins Climbing Courses — Assisted Hoist (assisted hoist als eerste keuze bij meewerkende naklimmer)
- Wikibooks (DE) — Klettern/ Rettungstechnik (Expressflaschenzug) (Nachsteiger over moeilijke plek helpen, snel op te bouwen)
- Petzl — Crevasse fall: hauling on a rope with knots (2:1 drop-loop-mechaniek, meewerkend slachtoffer)
- Climbing Self-Rescue (Andy Tyson & Molly Loomis) — in-the-system hoists
- AMGA Rock Guide Manual — hauling systems