Afgebonden krachtendriehoek (fixiertes Kräftedreieck; fixed equalized anchor) is een standplaats-bouwmethode waarbij beide ankerpunten gelijkmatig worden belast via een Cordelette of Bandlus met een knoop bij het centraal punt. De knoop voorkomt dat de driehoek uitschiet bij falen van één ankerpunt — schokbelasting op het overgebleven punt blijft beperkt. De klassieke (schuivende) krachtendriehoek zonder knoop is verouderd en sinds 2006 niet meer in het DAV-curriculum: te grote verlenging bij falen + risico op American Death Triangle. Alleen de afgebonden vorm geldt vandaag.
Tweebouts indoor-standplaats met afgebonden krachtendriehoek: cordelette/bandlus door beide bouten met centraal-puntknoop onderaan — schroefkarabiner aan het centraal punt vormt de aanhechting voor zelfzekering en zekeringsapparaat.
Meer afbeeldingen
Cordelette over twee ankerpunten met dubbele achtknoop onderaan = klassieke afgebonden krachtendriehoek met cordelette. Vier strengen verdelen de belasting gelijkmatig over beide bouten.
Praktijkfoto van een correct uitgevoerde afgebonden krachtendriehoek met bandlus + centraal-puntknoop — geen extension bij falen, gelijkmatige verdeling.
Snel
- Beide ankerpunten dragen gelijkmatig — krachtverdeling
- Knoop bij centraal punt verplicht (Overhandse knoop in lus of Dubbele achtknoop) — geen “magic X” zonder limiter
- Materiaal: Cordelette (5,5-7 mm, ~5-7 m) óf Bandlus (120-240 cm)
- Geschikt voor twijfelachtige ankerpunten (klemmen, pitons, slechte bouten) — verdeling beschermt elk afzonderlijk
- Standaard sinds 2006 DAV-onderwezen. De schuivende variant (“Ausgleichsverankerung”, “Magic X” zonder limiters) is verouderd wegens dynamische extension bij falen.
- Voor solide bouten op sport multi-pitch: Rijverankering is sneller en simpeler
Wanneer toepassen
- Twijfelachtige of variabele ankerpunten: klemmen (cams), pitons, oude/onbekende bouten. Krachtverdeling vermindert load per punt.
- Wanneer beide punten ongeveer gelijk willen belast: alpine standplaatsen waar geen enkel punt 100% vertrouwd is.
- Niet voor: snelle wissel op solide geboorde bouten (dan Rijverankering of Südtiroler Stand).
Vereisten
- Twee (of meer) ankerpunten — bouten, lijmankers, Cordelette-doorgevoerd klemmen.
- Cordelette (5,5-7 mm aramide/Dyneema/nylon, ~5-7 m gesloten lus) of bandlus (120-240 cm).
- 1-2 schroefkarabiners voor centraal punt + 2 karabiners (mogen snappers) voor de ankerpunten zelf.
Videovoorbeelden
Meer video's
Procedure: met cordelette
Klassieke methode — meest robuust, geschikt voor 2 of 3 ankerpunten.
-
Cordelette door de karabiners van beide bouten halen.
- Schroefkarabiner aan elke bout (mag bij solide bouten ook snapper voor één van de twee).
- Cordelette (gesloten lus) door beide karabiners getrokken.
- Lus hangt nu in een V-vorm naar beneden tussen de bouten.
-
Onderkant naar beneden trekken in de richting van belasting — typisch naar omlaag of naar buiten van de wand.
- Een gesloten cordelette door twee karabiners geeft vier strengen onderaan (twee per ankerpunt). Pak alle vier samen en trek ze in de richting waarin de belasting zal komen (omlaag naar de klimmer, of richting de val-vector).
- Belangrijk: belastingsrichting bepaalt waar je trekt — bij richting-verandering loopt de belasting verkeerd verdeeld.
-
Overhandse knoop in lus of Dubbele achtknoop in alle strengen samen = centraal punt.
- Knoop bij voorkeur dubbele achtknoop voor sterkere knoop (~70% van breukbelasting cordelette).
- Overhandse knoop in lus acceptabel en sneller, maar verzwakt cordelette tot ~50%.
- Knoop dicht tegen waar de strengen samen komen — geen meter “slack” tussen knoop en samenkomstpunt.
- Resultaat: een lus onder de knoop vormt het centraal punt.
-
Schroefkarabiner door de lus onder de knoop = werkelijk centraal punt.
- Hier hangt: jouw zelfzekering (via Hele mastworp in eigen touw, of via PAS), apparaat voor naklimmer, eventueel ander materiaal.
- Boven de knoop = de plank (shelf) — zie Krachtpunt vs. plank — voor secundaire aanhechtingen indien centraal punt vol is.
-
Hoek tussen strengen controleren — < 60° optimaal, < 90° acceptabel, nooit > 120°.
- 60° hoek = 58% kracht per bout (optimaal).
- 90° hoek = 71% per bout.
- 120° hoek = 100% per bout (verdubbeling t.o.v. optimaal).
-
120° = exponentieel slechter — als de hoek te wijd is: langere cordelette nemen of de standplaats lager bouwen.
Procedure: met bandlus (120 of 240 cm)
Snellere variant met enkele bandlus i.p.v. cordelette. Iets minder flexibel maar lichter en compact.
-
Bandlus door beide ankerpunt-karabiners halen.
- Karabiner aan elke bout.
- Bandlus (120 cm voor smalle anker-afstand, 240 cm voor wijd) door beide karabiners.
-
Onderkant samen trekken + Overhandse knoop in lus in beide strengen.
- Trek de twee strengen onderaan samen.
- Knoop alle strengen samen met een overhandse knoop in lus, in de richting van belasting.
- Knoop dicht bij waar de strengen samen komen.
-
Schroefkarabiner door de lus onder de knoop.
- Centraal punt = lus onder de knoop, met schroefkarabiner.
- Hier hangt zelfzekering + apparaat.
Procedure: 3-puntsanker (W-anker, drie bouten of mix)
Bij drie ankerpunten — Cordelette is dan het juiste materiaal.
- Cordelette door alle drie karabiners halen — vorm wordt een W of M.
- Alle vier (of zes, bij driepunt) strengen samen in belastingsrichting trekken.
- Knoop in alle strengen tegelijk = centraal punt.
- Test: trek aan het centraal punt. Alle drie de ankerpunten moeten ongeveer gelijk strak komen. Anders: knoop opnieuw leggen.
Voor- en nadelen vs. andere methoden
| Afgebonden krachtendriehoek | Rijverankering | Südtiroler Stand | |
|---|---|---|---|
| Krachtverdeling | Gelijkmatig over alle punten | Eén bout, andere is backup | Krachtverdeling met minimale knopen |
| Geschikt voor twijfelachtig anker | Ja — best | Nee (enkele bout draagt alles) | Ja |
| Op-/afbouwtijd | 1-2 min | 30 sec | 30-60 sec |
| Materiaal | Cordelette of bandlus | Klimtouw of bandlus | Bandlus of cord |
| Knopen | 1 (centraal punt) | 1-2 mastworpen | 1-2 ankersteken |
| Hoek-gevoelig | Ja (< 120°) | Nee | Beperkt |
| Modern DAV-curriculum | Standaard (sinds 2006) | Standaard (sinds 2006) | Best practice alpine (sinds 2008) |
Veelgemaakte fouten
- Knoop te ver van het samenkomstpunt. Slack tussen samenkomst en knoop = bij falen schuift het systeem alsnog uit (gedeeltelijke “schuivende” werking). Knoop direct waar de strengen samen komen.
- Klassieke schuivende krachtendriehoek opbouwen. Geen knoop = de cordelette/bandlus glijdt vrijelijk door de karabiners bij belastings-richting-verandering — bij falen van één punt rolt de hele driehoek uit en geeft shock-loading op de tweede bout. Niet meer onderwezen — altijd afbinden. Zie Schuivende X voor de magic-X-variant die wel limiters gebruikt.
- Hoek tussen strengen > 120°. Krachtverdeling stort exponentieel in. Langere cordelette gebruiken of standplaats lager bouwen.
- Belastings-richting bij knopen verkeerd ingeschat. Knoop in de verkeerde richting = strengen lopen niet gelijk gestrekt bij val. Trek in de feitelijke belastingsrichting bij het leggen van de knoop.
- American Death Triangle-vorm. Bandlus door beide bouten + karabiner aan onderkant zonder knoop = vormgebrek dat krachten op de bouten vermenigvuldigt + zero redundantie. Zie American Death Triangle. Altijd knoop tussen bouten en centraal punt.
- Cordelette niet door alle ankerpunten getrokken. Bij driepunt: per ongeluk één bout vergeten = die bout zit niet in het systeem. Tellen bij het opbouwen.
- Knoop in Dyneema-cordelette. Dyneema heeft hoge breukbelasting maar gevoelig voor knoopverzwakking (>50%). Voor cordelette liever aramide of nylon dan pure Dyneema.
Historische context: waarom afgebonden en niet schuivend?
De klassieke krachtendriehoek (“Ausgleichsverankerung”, “sliding X” zonder limiters) was tot ongeveer 2000-2006 de standaard. Het idee: de bandlus glijdt vrijelijk door de karabiners, zodat de driehoek zich aanpast aan elke belastingsrichting (auto-equalization). Probleem in de praktijk:
- Extension bij falen: als één ankerpunt faalt, schiet de bandlus uit en geeft een schokbelasting op de overgebleven punt — vaak hoger dan het overgebleven punt kan dragen.
- Dynamische krachten: test-onderzoek (DAV Sicherheitsforschung, Bayern) toonde dat de “gelijkmatige verdeling” in de dynamiek van een val niet daadwerkelijk gelijk verdeelt.
- American Death Triangle-risico: een verkeerd geknoopte schuivende krachtendriehoek vormt makkelijk een ADT.
Sinds 2006 (DAV) en 2010 (NKBV) is alleen de afgebonden vorm standaard onderwezen. De schuivende variant met limiter-knopen (Schuivende X) wordt nog steeds geaccepteerd als specifieke variant met begrenzers — maar niet als hoofdmethode.
Zie ook
- Rijverankering (Series anchor — sneller alternatief voor solide bouten)
- Südtiroler Stand (Modern fast alpine anchor — minimale knopen)
- Schuivende X (Sliding X met limiter-knopen — schuivende variant met begrenzers)
- Standplaats met twee bouten (Twobolt anchor — overzicht)
- Centraal punt (Master point)
- Cordelette (Cordelette material)
- Bandlus (Sling material)
- ERNEST-principes (ERNEST / SRENE principles)
- Voorgespannen standplaats (Quad) (Quad anchor — andere voorgeknoopte variant)
- American Death Triangle (Anti-pattern om te vermijden)
- Krachtpunt vs. plank (Power point vs shelf — gebruik onder/boven knoop)
Bronnen
Tekst
- Standplaatsbouw in rots en ijs — NKBV
- NKBV Standplaatsbouw 2010 (PDF)
- Stand! — Inrichting standplaats in alpien terrein / multipitch / ijs — NKBV (PDF)
- Krachtendriehoek — Materiaalkeuze en werking — Sytse Roos
- Standplatz-Bau: Reihenschaltung & Kräfte-Dreieck — outdoor-magazin.com
- Standplatzbau nach Dolomitenart — bergundsteigen #119 (PDF)
- Climbing Anchors — John Long & Bob Gaines
- Freedom of the Hills, 9e editie, hfst. 10
- AMGA Rock Guide Manual
- DAV Sicherheitsforschung onderzoek standplaatsbouw (2006-2010)
- How knots affect rope and cord strength — Alpinesavvy (knoopverzwakking nylon ~75% vs tech cord/Dyneema ~57% bij achtknoop)
- Strength reduction of textile materials by knots — Edelrid
- A closer look at the American Death Triangle — Alpinesavvy
- American death triangle — Wikipedia (krachtvermenigvuldiging + nul-redundantie)
- The Sliding-X Knot — VDiff Climbing (extension/schokbelasting bij falen, limiter-knopen)
Afbeeldingen
- YouTube-thumbnail Neoliet Nederland “Touwtechnieken | De Krachtendriehoek” — gebruikt onder fair use voor educatief naslagwerk
- Cordelette at belay anchor.jpg — Laurel F, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
- Thomasp kraeftedreieck.jpg — Thomas Pinz, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
