Duo-abseilen (simul-rappel)

Duo-abseilen (simul-rappel; ook: gelijktijdig abseilen) is twee klimmers die tegelijk afdalen, elk op een eigen streng van hetzelfde touw, met elkaars gewicht als tegengewicht over het omlooppunt. Het systeem heeft geen vast verankerd touw: zodra één klimmer zijn streng ontlast of van het uiteinde glijdt, schiet de andere streng door het omlooppunt en valt zijn partner. De NKBV en vrijwel alle instructie-instanties raden het af — “Doe het daarom NOOIT” (NKBV). Er is geen tijdwinst en het is meermaals dubbel-fataal geweest.

Snel

• Mechaniek: elke klimmer op één streng, beide strengen door hetzelfde Omlooppunt — geen knoop aan het anker, de twee klimmers houden elkaar in balans
• Faalmodus: één klimmer ontlast of glijdt van het uiteinde → de andere streng schiet door → partner valt
• Verplicht als je het tóch doet: autoblock op beide klimmers + touweinden verbonden of geknoopt + back-up aan het anker (carabiner block / overhandse knoop boven het omlooppunt)
• Geen tijdwinst t.o.v. om de beurt afdalen — beide komen tegelijk beneden, awkward bij de stand-transitie
• Dubbel anker-gewicht — twee klimmers tegelijk op het omlooppunt
• Advies: niet doen. Daal om de beurt af via Abseilen met twee touwen of Abseilen met één touw
• Legitieme uitzondering: afdalen aan weerszijden van een vrijstaande pinnacle/fin zonder anker, of een korte gully met steenslag waarbij niemand alleen onder mag blijven

Wanneer overwegen

Duo-abseilen is in vrijwel alle sportklim-situaties de verkeerde keuze. De zeldzame momenten waarop het verdedigbaar is:

• Vrijstaande rotsnaald of pinnacle: het touw hangt over de top, elke klimmer daalt aan een eigen kant af. Geen vast anker mogelijk — alleen het tegengewicht houdt het systeem op zijn plek.
• Steenslag-gully: als alleen blijven boven gevaarlijker is dan samen afdalen.
• Begeleiding van een onmachtige partner waar Tandem abseilen of Abseilen op tegengewicht niet past.

In álle andere gevallen: om de beurt afdalen. Het is sneller dan het lijkt en weegt niet op tegen het risico.

Eerste reflex: niet doen

Het idee dat duo-abseilen tijd bespaart is een illusie — beide klimmers komen tegelijk bij de volgende stand aan, en daar moet er toch één wachten tot de ander de transitie heeft gedaan. Je verdubbelt het risico zonder iets te winnen. De standaard is en blijft: één voor één afdalen, ieder met eigen achterzekering.

Vereisten

• Goed bout-omlooppunt dat dubbel lichaamsgewicht plus pieken houdt — geen twijfelachtig anker, geen losse blokken. Zie Sportklimstandplaats.
• Touw lang genoeg voor de hele afdaling op beide strengen, met de strengen aantoonbaar even lang.
• Knopen in beide touweinden of de twee uiteinden aan elkaar geknoopt — zie Het systeem sluiten.
• Franse prusik (Autoblock) op beide klimmers — niet één, beide. Aan de Zekerlus, onder het apparaat (zie Abseil-achterzekering (autoblock)).
• Back-up aan het anker tijdens de opbouw en transitie (carabiner block of overhandse knoop boven het omlooppunt).
• Beide klimmers ervaren in normaal abseilen met achterzekering. Geen oefenmoment voor beginners.

Procedure

Dit is geen aanbevolen techniek

De stappen hieronder beschrijven hoe je het risico beperkt áls de situatie je dwingt (pinnacle, geen anker). Ze maken duo-abseilen niet veilig — alleen minder onveilig. In normale sportklim: kies Abseilen met twee touwen om de beurt.

1. Touw centreren over het omlooppunt — midden bij het anker, beide strengen even lang. Omlooppunt. Beide strengen moeten even lang zijn — een verschil van enkele meters is precies wat Brad Gobright in 2019 fataal werd. Trek beide einden tot de grond of de volgende stand naast elkaar af en vergelijk de lengtes visueel.

   Leg het midden van het touw exact op het

2. Knoop in beide touweinden — of de twee uiteinden aan elkaar. Een ongelijk touw zonder eindknoop is de meest gedocumenteerde dodelijke faalmodus van deze techniek.

3. Back-up aan het anker leggen vóór beide klimmers belasten. Centraal punt. Zo kan het touw niet doorschieten zolang de opbouw loopt en tijdens de transitie van de tweede klimmer. Pas weghalen als beide klimmers gewogen aan hun streng hangen en het tegengewicht draagt.

   Leg een carabiner block of een overhandse knoop in de twee strengen net boven het omlooppunt en clip die aan het

4. Beide apparaten opbouwen — elke klimmer op een eigen streng, verlengde abseil.

   • Klimmer A op streng 1, klimmer B op streng 2 — elk een eigen apparaat aan een verlengde abseil (Bandlus vanaf de zekerlus).
   • Verlengd zodat de autoblock eronder past — zie Abseil-achterzekering (autoblock).
   • Nooit beide klimmers op dezelfde streng — dat is geen tegengewicht meer maar twee mensen op een vast touw dat door het anker glijdt.

5. Autoblock op BEIDE klimmers — niet één. Franse prusik (Autoblock) om de rem-zijde van elke klimmer, aan de zekerlus, onder het apparaat. Eén autoblock volstaat niet: als de back-up-loze klimmer de controle verliest, schiet het touw door het anker en valt de ander — ook al heeft die zélf nog grip. Twee autoblocks is de enige manier waarop elke klimmer zijn eigen streng kan blokkeren zonder van de partner afhankelijk te zijn.

   Eén autoblock = halve back-up

   Met een autoblock op slechts één klimmer is het systeem niet redundant. Verliest de onbeveiligde klimmer grip, dan glijdt zijn streng door het omlooppunt en zakt de beveiligde klimmer ongecontroleerd mee — zijn eigen autoblock houdt zijn streng wel vast, maar de andere streng trekt hem omlaag. Beide autoblocks zijn verplicht.

6. Gewicht overnemen en test — beide klimmers belasten hun streng, het tegengewicht balanceert over het omlooppunt. Controleer dat beide autoblocks klemmen. Pas dán de anker-back-up (stap 3) weghalen.

7. Synchroon afdalen — gelijk tempo, continu visueel contact, niemand ontlast zonder afspraak.

   • Daal in hetzelfde tempo af — een tempoverschil belast het omlooppunt asymmetrisch en kan de langzaamste omhoog trekken.
   • Niemand mag zijn streng ontlasten (op een richel stappen, even hangen aan iets anders) zonder dit hardop af te spreken — ontlasten introduceert slappe touw en de partner zakt.
   • Houd elkaar continu in beeld. Roep elke richel, elk obstakel.
   • Kom je bij de volgende stand: eerst beide klimmers een zelfzekering, dán pas de apparaten los.

8. Bij de stand of grond — eerst beide klimmers zelfzekeren, dan apparaten en autoblocks los, dan pas het touw aftrekken.

Videovoorbeelden

Veelgemaakte fouten

• Ongelijke strengen zonder eindknopen. De dodelijkste fout. De kortere streng glijdt door het apparaat van die klimmer; hij valt van het uiteinde, het tegengewicht verdwijnt en de partner stort mee. Dit is precies wat Brad Gobright (El Potrero Chico, 27 november 2019) en het dubbel-fatale ongeval in de Bow Valley overkwam.
• Autoblock op maar één klimmer. Geen redundantie — verliest de onbeveiligde klimmer grip, dan valt de ander mee. Beide klimmers een autoblock.
• Geen back-up aan het anker tijdens de opbouw/transitie. Tijdens het opbouwen of de stand-transitie hangt het systeem aan het tegengewicht; valt dat even weg, dan schiet het touw door. Carabiner block of overhandse knoop boven het omlooppunt tot beiden gewogen hangen.
• Eén streng ontlasten zonder afspraak. Op een richel stappen of even aan iets anders hangen introduceert slappe touw — de partner zakt ongecontroleerd. Altijd hardop afstemmen.
• Verschillend afdaaltempo. Belast het omlooppunt scheef en kan de langzaamste klimmer omhoog trekken. Daal synchroon af.
• Doen “voor de snelheid”. Er is geen tijdwinst — beide komen tegelijk aan en één moet alsnog de transitie afwachten. Het verdubbelt alleen het risico.
• Twijfelachtig anker. Het omlooppunt draagt dubbel gewicht plus pieken. Op een matig anker is dat een tweede dodelijke faalmodus naast het touwdoorschieten.
• Beide klimmers op dezelfde streng. Dan is er geen tegengewicht — het wordt een vast touw dat door het anker glijdt onder dubbel gewicht. Elk een eigen streng.

Varianten

• Pinnacle / fin: elke klimmer aan een eigen kant van een vrijstaande rotsnaald, touw over de top. De enige situatie waarin duo-abseilen een echt voordeel geeft dat een normale abseil niet biedt — er ís geen anker om aan vast te zetten.
• Tandem abseilen: beide klimmers op dezelfde streng en hetzelfde apparaat — mechanisch totaal anders, voor een gewonde of paniekerige partner. Niet verwarren met duo-abseilen.
• Abseilen op tegengewicht: redder daalt af terwijl een onmachtig slachtoffer als passief tegengewicht aan de andere streng hangt. Lijkt op duo-abseilen maar is een reddingstechniek met één actieve klimmer.

Zie ook

• Abseilen met twee touwen (Two-rope rappel — de aanbevolen manier, om de beurt)
• Abseilen met één touw (Single-rope rappel)
• Abseil-achterzekering (autoblock) (Rappel backup)
• Tandem abseilen (Tandem rappel — beiden op dezelfde streng)
• Abseilen op tegengewicht (Counterweight rappel — reddingstechniek)
• Het systeem sluiten (Knopen in de touweinden)
• Omlooppunt (Lower-off / anchor as pulley)
• Touw aftrekken (Pulling the rope)

Bronnen

Tekst

• NKBV kenniscentrum: Abseilen — tips en trucs — “Duo-abseils (met z’n tweeën tegelijk, ieder aan een streng abseilen) bevorderen de snelheid niet, maar wel de risico’s. Doe het daarom NOOIT!” Altijd abseilen met zelfzekering (Prusik, Machard, Klemmheist).
• Alpinesavvy: 4 reasons not to simul-rappel — verlies van controle, dubbel anker-gewicht, geen tijdwinst, ongelijk touw; autoblock op beide klimmers, eindknopen, anker-back-up.
• Climbing.com: Dangers of Simul-Rappelling — als één klimmer ontlast komt er slappe touw in het systeem en glijdt het touw door het anker, waardoor de ander valt.
• Gripped Magazine: Simul-Rappelling is Dangerous, Go One at a Time — “If one climber lets go of the rope then both will fall to their death”; alleen in noodgevallen, eindknopen + frictieknoop verplicht.
• Gripped Magazine: Simul-Rappel Accident Leads to Washington Climber Death — gedocumenteerd dodelijk ongeval.
• AAC Publications: Know the Ropes — Rappelling — ongevallenanalyse abseilen, ongelijke strengen zonder stopknoop.
• Outside Online: Brad Gobright Dies in a Climbing Accident — El Potrero Chico, 27 november 2019: ongelijke strengen, geen stopknopen, simul-rappel; Gobright viel van het te korte uiteinde.
• Andy Kirkpatrick: Murder-Suicide — the Case Against Simul-rappelling — mechanisme van de dubbele val.
• DAV / Alpenverein: Sicherheitsrelevantes zum Abseilen — abseilen als een van de gevaarlijkste manoeuvres; volle belasting in het systeem, een fout op een kritiek punt leidt direct tot een val.
• Freedom of the Hills, 9e editie, hfst. 11 (abseilen) en hfst. 21 (zelfredding).