Klemheist

De Klemheist (Klemheist hitch) is een klemknoop die in één richting klemt, met sterke klemming, makkelijker af te werken dan een Prusikknoop (Prusik hitch). Werkt ook met een Bandlus (sling) — niet alleen met cord. Grijpt in één richting, glipt in de andere.

Klemheist met rode cord rond een houten staaf — asymmetrische vorm: wikkelingen aan de bovenkant, doorgevoerde staart onderaan.

Meer afbeeldingen

Klemheist met blauwe cord op rood touw — wikkelingen aan de bovenkant, staart door de bovenste lus en naar onder uitgevoerd. Asymmetrische klemvorm die in één richting werkt.

Twee stappen: (1) cord 3–4× rond het touw wikkelen in dezelfde richting → (2) staart door de bovenste lus halen en strak trekken in de belastingsrichting.

Snel

• Cordlus of bandlus (~60 cm)
• 3–4 wikkelingen rond het touw, alle in dezelfde richting (vanaf de kop richting de belaste kant)
• De staart door de bovenste lus halen
• Strak trekken in de belastingsrichting
• Asymmetrisch — niet symmetrisch zoals de prusik
• Eén richting: verkeerd om gelegd = grijpt niet

Wanneer

• Opklimmen langs een vast touw in één richting.
• Alternatief voor de Franse prusik (Autoblock) (Autoblock) als abseil-achterzekering wanneer je geen 6–7 mm cordlus hebt, wel een bandlus. Liefst nylon sling — Dyneema is in deze rol minder geschikt vanwege smeltpunt en lagere wrijving.
• Verstelbare achterzekering in specifieke zelfreddingsscenario’s.

Vereisten

• Cordlus of Bandlus (sling) — Klemheist werkt met beide
• Touw met een geschikt oppervlak

Procedure

1. Lus naast het touw houden.

   Pak de lus en houd hem naast het touw. Bepaal de belastingsrichting (waar moet hij klemmen). De andere kant wordt “kop” — daar voer je straks doorheen.

2. Wikkel om het touw — 3 tot 4 keer. dezelfde richting, vanaf de kop richting de belaste kant. Op gladder of dunner touw: vier of vijf.

   Alle wikkelingen in

3. Door de bovenste lus halen — staart door de aanvankelijk niet-gewikkelde “kop”.

4. Strak trekken in de belastingsrichting.

   De wikkelingen knijpen rond het touw. Eén richting: in de belastingsrichting klemt het, in de andere richting glipt het.

5. In één oogopslag controleren — vorm is asymmetrisch.

   Anders dan een Prusik: niet symmetrisch. Eén kant heeft de wikkelingen, andere kant heeft de doorgevoerde staart. Dat is normaal.

6. Test in beide richtingen.

   Belastingsrichting: grijpt. Andere richting: glipt. Dat bevestigt dat je hem juist hebt afgewerkt.

Videovoorbeelden

Veelgemaakte fouten

• Belastingsrichting verkeerd om. Klemheist klemt in één richting. Verkeerd om gelegd = grijpt niet onder belasting. Altijd onder lage belasting testen voordat je hem vertrouwt.
• Te weinig wikkelingen. Drie op standaard touw, vier of vijf op gladder of dunner.
• Wikkelingen over elkaar. Naast elkaar leggen.
• Belasten zonder testen. Met een nieuwe touw-cord-combinatie: eerst laag bij de grond testen of in de hal.
• Bandlus met te weinig wikkelingen. Een sling heeft minder wrijving dan cord. Vier of vijf, zeker op gladde touwen.
• Dyneema-sling als Klemheist onder dynamische belasting. Dyneema heeft een laag smeltpunt (~135–144 °C) en weinig rek. Bij snel glijden onder belasting kan de sling smelten of glazuren — VDiff Climbing en Alpinesavvy: Dyneema heeft minder wrijving en lager smeltpunt → klemming faalt eerder dan nylon-cord. Voor klemknopen bij voorkeur 6–7 mm nylon cord of een nylon-sling, niet Dyneema. Bij vermoede schokbelasting op een Dyneema-Klemheist: visuele check op glazuur / smeltsporen / verharding en bij twijfel afkeuren.
• Diameter cord: ~60–70% van touwdiameter (zelfde regel als Prusik). Sling: nylon platband 16–25 mm voor goede wrijving; smal Dyneema (8–10 mm) glipt vaker.

Varianten

• Klemheist vs. Prusikknoop (Prusik hitch): Klemheist klemt in één richting; prusik in beide. Klemheist werkt met sling, prusik niet.
• Klemheist vs. Franse prusik (Autoblock) (Autoblock): beide klemmen in één richting. Klemheist sterker, minder makkelijk te ontgrendelen onder belasting. Franse prusik beter voor abseil-achterzekering (waar je continu ontgrendelt).
• Omgekeerde Klemheist: een verkeerd om gelegde Klemheist grijpt niet in de bedoelde belastingsrichting. Test altijd onder laag gewicht voordat je gaat hangen.

Zie ook

• Prusikknoop (Prusik hitch)
• Franse prusik (Autoblock) (Autoblock)
• Bachmannknoop (Bachmann — alternatief in één richting)
• Prusikken (Ascending with prusik)
• Bandlus (Sling)
• Cordelette

Bronnen

Tekst

• Freedom of the Hills, 9e editie, hoofdstukken over knopen en gletsjerredding
• AMGA Self-Rescue Manual
• Climbing Self-Rescue (Tyson & Loomis), hfst. 3

Afbeeldingen

• Klemheist knot WPK.jpg — WikipedianYknOK, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
• Klettern klemheistknoten.jpg — Oliver Merkel, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
• Animated Knots — Klemheist Knot © Animated Knots by Grog