Klim-wiki

Schokbelasting

3 minuten leestijd

Schokbelasting (shock loading) is een plotselinge, ongedempte krachtimpuls op een systeem — typisch wanneer een klimmer een korte val maakt op een statisch verbonden element (geen touwrek dat de kracht over tijd uitsmeert). Vooral gevaarlijk op statische verbindingen: een PAS of bandlus aan het anker, of een Dyneema-bandlus zonder rek. De piekkracht wordt een veelvoud van de statische belasting: een factor-1-val op een ongeknoopte Dyneema-lus loopt richting ~16,7 kN, en een geknoopte Dyneema-lus kan bij zo’n val zelfs breken — terwijl dezelfde val opgevangen met dynamisch touw onder ~2 kN op het anker blijft.

Snel

  • Mechanisme — statisch materiaal (Dyneema/nylon-lus, PAS, daisy chain) heeft nauwelijks rek → kinetische energie kan niet weglopen → kracht piekt enorm.
  • Vuistregel — hou je verbinding aan het anker strak, blijf op of onder het ankerpunt. Slap touw/lus = je laat jezelf vallen op iets dat niet meegeeft.
  • Orde van grootte — een factor-1 val (≈60 cm) op een Dyneema-lus geeft genoeg piek dat een geknoopte lus zelfs kan breken; dezelfde energie via dynamisch touw blijft single-digit kN.
  • Oplossing — gebruik bij voorkeur het dynamische touw als verbinding aan het anker (knoop is dynamisch én verstelbaar). Een statische PAS/lus alleen strak en zonder slap gebruiken.
  • Na een schokval — lus, PAS of karabiner die een echte schokbelasting opving: afkeuren (onzichtbare interne schade).

Statisch materiaal vangt geen val

Een Dyneema- of nylon-bandlus, PAS of daisy chain rekt nauwelijks. Val je met slap in zo’n verbinding, dan loopt de piekkracht bij een factor-1-val richting ~16,7 kN (ongeknoopte Dyneema) — een geknoopte lus kan zelfs breken — genoeg om de klimmer of het anker zwaar te belasten. Nooit boven je ankerpunt klimmen met slap in een statische verbinding.

Veelgemaakte fouten

  • Slap in de PAS/lus — een paar centimeter speling boven het anker verandert een lichte tik in een schokval van meerdere kN. Hou de verbinding strak.
  • Statische lus i.p.v. touw — wie zich met een Dyneema-lus inhangt en dan boven het anker klimt, bouwt valfactor op statisch materiaal op. Gebruik het dynamische touw.
  • Geknoopte Dyneema-lus belasten — een overhandse knoop in Dyneema reduceert de sterkte fors; onder schokbelasting breekt zo’n lus eerder dan een nylon-equivalent.
  • Lus hergebruiken na schokval — interne schade is niet zichtbaar. Afkeuren na een echte schokbelasting.

Zie ook

Bronnen

  • DMM, Slings at Anchors / How To Break Nylon and Dyneema Slings — factor-1 val (60 cm) op 60 cm Dyneema-lus: piek genoeg dat geknoopte lus breekt; nylon geknoopt ~8,8 kN; dynamisch touw bij factor-2 slechts ~7,6 kN.
  • Black Diamond QC Lab, Daisy Chain Dangers — statische daisy chain/PAS rekt niet → severe shock load op klimmer, anker en gear; gebruik het touw als primaire verbinding.
  • Climbing.com, Why Short Falls Are More Dangerous Than Long Ones — korte statische val genereert hoge ongedempte piekkracht; mechanisme en testdata.
  • DAV Sicherheitsforschung — onderzoek naar zelfzekering en schokbelasting bij statische verbindingen.

Grafiekweergave

Backlinks