PBUS (Pull, Brake, Under, Slide) is de standaardmethode voor zekeren met een Tubular zekeringsapparaat bij toprope. De vier stappen — touw doortrekken, in rempositie zetten, hand onder de rem zetten, en de bovenste hand omhoog laten schuiven — zorgen dat de remhand het touw nooit loslaat. Wordt onderwezen door AMGA en in de meeste Nederlandse klimscholen als veilige beginnerstechniek.
Petzl-sequence in 5 stappen — de universele “trek-rem-onder-schuif”-cyclus. Stap 1: uitgangshouding, remhand onder, klim-zijde hand boven. Stap 2: Pull — bovenste hand trekt klim-zijde, remhand trekt rem-zijde omlaag. Stap 3: Brake — rem-zijde in scherpe knik, maximale frictie. Stap 4: Under — bovenste hand pakt rem-zijde ondér remhand. Stap 5: Slide — remhand schuift terug omhoog dichter naar apparaat. Cyclus herhaalt. De remhand blijft op alle momenten om de remstreng.
Hand-positie close-up (Wikimedia)
Tubular zekerapparaat op de zekerlus — het touw dat naar beneden uit het apparaat komt is de rem-zijde; daar zit altijd de remhand op.
Snel
- Pull (Trek) — trek touw door het apparaat met je bovenste hand boven
- Brake (Rem) — breng remhand omlaag in rempositie
- Under (Onder) — beweeg bovenste hand onder remhand om touw beet te pakken
- Slide (Schuif) — schuif remhand terug omhoog, klaar voor volgende cyclus
- Remhand laat nooit los — dit is de hele bestaansreden van PBUS
Vereisten
- Tubular zekeringsapparaat correct geïnstalleerd
- Klimmer ingebonden met Teruggestoken achtknoop
- Partnercheck gedaan
- Het systeem sluiten toegepast
- Touwcommando’s afgesproken
Procedure
-
Startpositie — voeten op schouderbreedte, ~30 cm slap zichtbaar.
- Voeten op schouderbreedte, één voet iets voor.
- Apparaat aan de zekerlus van je gordel — niet aan de inbindlussen (heupband + beengordel). Het apparaat hoort op de zekerlus zodat de karabiner goed in de lengteas belast wordt; aan de twee inbindlussen krijg je een scheve (cantilever) belasting op de karabiner.
- Remhand op de rem-zijde (touw uit apparaat naar grond/zekeraar = rem-zijde).
- Bovenste hand op de klim-zijde (de streng die naar klimmer gaat).
- Niet té krap; ~30 cm slap zichtbaar.
-
Klimmer klimt — haal touw in (continu bij toprope, op tempo van klimmer).
-
P — Pull (Trek) — bovenste hand omhoog, remhand omlaag, beide armen gestrekt.
- Trek met je bovenste hand (boven) het touw richting klimmer omhoog.
- Tegelijk trek met remhand (onder) de rem-zijde omlaag — touw gaat door het apparaat heen.
- Eind van deze stap: bovenste hand recht omhoog, remhand recht omlaag, beide armen gestrekt.
-
B — Brake (Rem) — remhand omhoog in rempositie.
- Breng remhand omhoog en zwaai ‘m in rempositie — voor je of zijwaarts.
- Rempositie = rem-zijde wijst omlaag, scherpe knik bij het apparaat = maximale frictie.
- Bovenste hand blijft op de klim-zijde op zijn plek.
-
U — Under (Onder) — bovenste hand onder remhand op rem-zijde; cruciaal.
- Breng je bovenste hand naar onderen, onder de remhand, op de rem-zijde.
- Pak de rem-zijde beet net onder je remhand.
- Beide handen zitten nu op de rem-zijde — dit is de enige fase waarin het touw door twee handen wordt vastgehouden, omdat de remhand zo meteen gaat bewegen.
-
S — Slide (Schuif) — remhand omhoog over rem-zijde dichter naar apparaat.
- Schuif je remhand omhoog over de rem-zijde, dichter naar het apparaat.
- Bovenste hand blijft de rem-zijde vasthouden — fungeert nu kort als remhand.
- Zodra remhand weer in rempositie zit, kan bovenste hand terug naar boven op de klim-zijde.
-
Terug naar startpositie. Bovenste hand boven, remhand onder = klaar voor volgende cyclus.
-
Bij val of "Blok!" commando — trek rem-zijde naar beneden in scherpe knik.
- Trek rem-zijde naar beneden in scherpe knik. Maximale frictie = stopt de val direct.
- Houd vast tot klimmer stilstaat en commando geeft.
- Niet paniekerig — gewoon doortrekken. Het apparaat doet het werk.
Videovoorbeelden
Meer video's
Veelgemaakte fouten
- Remhand loslaten tijdens “U” of “S”. Fatale fout. Tussen P en B kan dit per ongeluk gebeuren door slechte choreografie. Oefen droog tot de beweging er ingesleten is.
- Niet onder de remhand schuiven. Bovenste hand erboven brengen i.p.v. eronder = de remhand moet kort lossen om te kunnen schuiven. Niet doen.
- Te traag. Bij een snelle klimmer ontstaat slap — de klimmer kan een diepe val krijgen. Pas je tempo aan op de klimmer.
- Te krap. Touw permanent strak trekken trekt de klimmer omlaag = vermoeit de klimmer, voelt onaangenaam. Net niet strak, net niet slap.
- Bovenste hand te dicht bij het apparaat. Bovenste hand op een armlengte boven het apparaat houden = volledige slag per cyclus.
- Verkeerde apparaatoriëntatie. Tubular met de tand verkeerd om = veel minder frictie. Check de installatie elke keer in de Partnercheck.
Wanneer wel/niet PBUS
- Wel: toprope met tubular, beginnerstraject, in de zaal en op de crag.
- Niet primair voor: voorklim. Bij voorklim kun je PBUS gebruiken om in te halen, maar slap geven en clip-bewegingen vragen aanvullende techniek. Zie Voorklim zekeren.
- Niet voor halfautomaten: halfautomatische apparaten hebben hun eigen hand-hantering. Zie Halfautomatisch zekeringsapparaat.
Meer afbeeldingen
Deze AAC-illustraties tonen oudere zekermethodes (hand-over-hand en shuffle). PBUS is de huidige AMGA-standaard omdat de remhand de rem-zijde nooit hoeft te verlaten — in beide alternatieven is er een moment waarop dat wel gebeurt (hand-over-hand) of de remhand omhoog moet (shuffle).
Hand-over-hand methode (pull, brake 1, brake 2, brake 3, back to start) — oudere stijl waarbij de bovenste hand het touw kort vasthoudt terwijl de remhand verplaatst.
Shuffle methode (pull, brake, shuffle) — driestaps-variant. De remhand schuift omhoog terwijl de bovenste hand de rem-zijde kort vasthoudt.
Zie ook
- Slip-Slap-Slide methode (Slip-slap-slide method)
- Toprope zekeren (Toprope belay)
- Voorklim zekeren (Lead belay)
- Tubular zekeringsapparaat (Tubular belay device)
- Halfautomatisch zekeringsapparaat (Assisted-braking belay device)
- Partnercheck (Buddy check)
- Aflaten van de klimmer (Lowering the climber)
Bronnen
Tekst
- AMGA Climbing Wall Instructor Manual
- AMGA Single Pitch Manual
- Climbing — From Toprope to Redpoint (Tyson & Sumner)
- Petzl tech tip: Belaying with a tube device
- REI — How to Belay (PBUS-definitie: pull, brake, under, slide; remhand laat nooit los)
- Petzl — Universal technique for correct use of a belay device (remhand nooit van de rem-zijde af, geldt voor alle apparaten)
- Petzl — Belay loop and tie-in points: where do I attach my belay device? (zekeringsapparaat aan de zekerlus, niet aan de inbindlussen)
Afbeeldingen
- 5-stappen sequence: Petzl — Universal technique for correct use of a belay device © Petzl, gebruikt onder fair use voor educatieve doeleinden
- Belaying_tuber.jpg — Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
- Hand-over-hand en shuffle methode illustraties — AAC Publications — Know the Ropes: Belaying © Dougald MacDonald / American Alpine Club
