Touwcommando’s (rope commands; spreektaal: “klimcommando’s”) zijn afgesproken signalen tussen klimmer en zekeraar. Een vast vocabulaire voorkomt dubbelzinnigheid op kritieke momenten — vooral bij slecht zicht of rumoer. NKBV/Wikipedia houden “touwcommando” aan als standaardterm. Veel belangrijker dan de exacte set: dat jij en je partner dezelfde commando’s gebruiken.
De zekeraar volgt de voorklimmer met blik en stem. Touwcommando’s overbruggen het hoogteverschil tussen de twee — bij rumoer, wind of slecht zicht zijn duidelijke afspraken onmisbaar.
Diagram van klim- en zekeropstelling
Schematische voorstelling van voorklimmer en zekeraar met het touw door de tussenbouten. Tijdens de klim wisselen ze commando’s uit: “Touw!” (slap), “Blok!” (strak), “Let op!” (mogelijk val).
Snel
- Vóór elke klim: commando’s afspreken bij de Partnercheck
- Standaard NKBV-set: Mag ik klimmen / Je mag klimmen / Touw / Blok / Stand / Nakomen / Steen / Touw vrij
- Duidelijk en hard, één commando per actie
- Bij twijfel: vraag — geen actie ondernemen
- Consistentie boven correctheid — als jij en je partner hetzelfde verstaan, is het goed
NKBV-touwcommando’s
Voor de klim
| Commando | Wie | Wat het betekent |
|---|---|---|
| ”Mag ik klimmen?” | Klimmer | Vraagt aan de zekeraar of de zekering klaar staat |
| ”Je mag klimmen” | Zekeraar | Ja, ik ben klaar — je kunt beginnen |
Tijdens de klim
| Commando | Wie | Wat het betekent |
|---|---|---|
| ”Touw!” | Klimmer naar zekeraar | Geef meer touw — het touw zit te strak |
| ”Touw los!” of “Touw komt!” | Wie boven is op multi-pitch | Waarschuwing — er komt touw naar beneden vallen. NIET alleen “Touw!” — dat botst met een vraag om slap. Bij voorkeur een hele zin gebruiken. |
| ”Blok!” | Klimmer | Hou me strak — ik ga op het touw hangen |
| ”Let op, …!” | Klimmer | Ik ga een moeilijke move doen / mogelijk val ik |
| ”Steen!” of “Stein!” of “Caillou!” | Wie het ziet | Vallend object — hoofd naar binnen tegen de rotswand, niet omhoog kijken |
Op standplaats (multi-pitch)
| Commando | Wie | Wat het betekent |
|---|---|---|
| ”Stand!” | Voorklimmer | Ik heb mezelf vastgemaakt aan de standplaats (zelfzekering); je kunt me uit zekering halen |
| ”Ik maak je los” | Zekeraar beneden | Ik haal het zekersysteem eraf; je hangt nu alleen aan jezelf |
| ”Touw in” | Voorklimmer boven | Ik haal het touw in (richting standplaats) |
| “Touw uit” | Voorklimmer boven | Het touw is bijna strak — let op |
| ”Nakomen” of “Je mag klimmen” | Voorklimmer boven | Naklimmer mag beginnen |
| ”Ik kom” | Naklimmer | Ik begin met klimmen |
Bij aflaten / einde klim
| Commando | Wie | Wat het betekent |
|---|---|---|
| ”Laat me zakken!” of “Aflaten!” | Klimmer | Begin met aflaten |
| ”Stop!” | Beide | Stop met aflaten — ik wil iets doen |
| ”Verder!” of “Doorlaten” | Klimmer | Verder met aflaten |
| ”Beneden!” of “Klaar!” | Klimmer | Ik sta op de grond / standplaats |
| ”Touw vrij” | Wie beneden is | Ik ben los van het touw — de abseiler kan het touw aftrekken, of de volgende kan komen |
| ”Touw!” of “Corde!” | Wie boven is | Pas op — er komt touw naar beneden |
Engelse / internationale varianten
Begrijp deze ook, vooral als je in het buitenland klimt of met buitenlandse partners:
| Internationale variant | NL equivalent |
|---|---|
| ”On belay?” / “Belay on" | "Mag ik klimmen?” / “Je mag klimmen" |
| "Climbing!” / “Climb on" | "Ik kom" |
| "Slack!" | "Touw!” (geef meer touw) |
| “Take!” of “Tension!" | "Blok!" |
| "Watch me!" | "Let op!" |
| "Falling!" | "Let op, ik val!" |
| "Lower!" | "Laat me zakken!" |
| "Off belay” / “Belay off" | "Stand!” (vanaf voorklimmer) / bevestiging zekeraar “Je bent los" |
| "That’s me" | "Ik hang erin” (touw strak van mijn gewicht, niet van klem — zet de volgende in zekering) |
| “Rock!” / “Stein!" | "Steen!” |
Warning
“Take!” en “Slack!” zijn gevaarlijk verwisselbaar — beide één lettergreep, tegengestelde betekenis. Bij wind of rumoer hoor je het verschil niet. AAC adviseert daarom de tweelettergrepige “Tension!” in plaats van “Take!“. In NL speelt dit minder (“Blok!” vs “Touw!” klinken anders), maar wees alert bij Engelstalige partners.
Procedure: aan het begin van een klim
-
Voorbereiden. Beide partners zijn aangesloten en de Partnercheck is gedaan.
-
Klimmer: “Mag ik klimmen?”
-
Zekeraar reageert "Je mag klimmen" — niet eerder dan echt klaar. Remhand op de rem-zijde, touw correct door het zekeringsapparaat, je positie ingenomen. Dán bevestigen.
Eerst je
-
Klimmer begint. Geen apart “Klim!” nodig — het bevestigende “Je mag klimmen” is het startsignaal.
Veelgemaakte fouten
- “Touw uit” verkeerd verstaan. “Touw uit” betekent in NKBV-context: het touw is bijna strak (vooral bij naklimmen). Niet “geef meer slap”. Bij twijfel: eerst vragen.
- “Off belay” / “Stand!” misverstaan met fataal gevolg. Klassieke fout: voorklimmer komt boven, maakt zijn anker maar roept te vroeg “Stand!” — zekeraar haalt het apparaat eraf — voorklimmer valt voordat zijn zelfzekering vastzit. Volgorde voor “Stand!” / “Off belay”: (1) eerst PAS of mastworp in het anker geclipt en getest met je gewicht; (2) bevestig dat je in de zelfzekering hangt; (3) pas dan “Stand!” roepen. De zekeraar haalt het apparaat pas af na bevestiging — bij twijfel: vraag terug “Sta je echt?“. Hetzelfde geldt voor aflaten: nooit “Touw vrij” roepen voordat je volledig uit het touw bent.
- “Roep NOOIT stand bij ombouwen naar toprope!” (NKBV-citaat). Voor een voorklimmer boven die gaat aflaten of ombouwen voor toprope: gebruik “Blok!” (touw strak houden) en bevestig expliciet met “Apparaat strak? Klaar?” — geen “Stand!“. Reden: “Stand!” betekent voor de zekeraar “je mag uit zekering”. Bij ombouwen wil je niet dat de zekeraar uit zekering gaat — de klimmer heeft straks een aflaat nodig. In de praktijk een dodelijk gebleken foutcategorie.
- “OK” als bevestiging. “OK” kan op te veel manieren worden geïnterpreteerd. Een specifiek commando (“Stand”, “Blok”, “Beneden”) is duidelijker.
- Onduidelijk roepen. Twee personen in de zaal die tegelijk “Touw!” roepen — wie bedoelt wat? Roep er de naam van je partner bij en check met blik of handsignaal.
- Te zacht roepen. In een drukke zaal of bij wind: extra hard. Geen schaamte; veiligheid gaat voor stijl.
- Engelse en Nederlandse commando’s door elkaar. “Take!” en “Blok!” betekenen hetzelfde, maar als je partner Engelse commando’s verwacht en jij “Blok!” zegt: vertraging in de reactie. Eén taal per sessie aanhouden.
- Commando overslaan bij rumoer. Als je niet zeker weet wat je hoorde: vragen, niet handelen. Vooral bij “Aflaten” — twijfel betekent niet aflaten.
- Op het verkeerde moment beginnen met klimmen. Klimmer begint vóór bevestiging van de zekeraar: klimmer ongezekerd in de eerste meters.
- Geen commando’s bij multi-pitch. Voorklimmer 30 m boven, wind ertussen — handsignalen en touwstoten zijn dan de achterzekering. Zie Communicatie bij multi-pitch.
Varianten en regionale verschillen
- Frans-Belgisch: in Wallonië en Frankrijk hoor je vaak Franse touwcommando’s:
- Sec = strak (= Blok / Take) — touw strak trekken. Niet “let op”.
- Mou = slap (= Touw / Slack) — meer touw geven.
- Du mou = geef slap.
- Avale = touw innemen.
- Bloque = blokkeer (= Blok).
- Caillou = steen.
- Relais = aan de stand (= Stand).
- Départ / À toi = je mag klimmen.
- Vlaams: mengvorm van NL en Franse termen (“Block” wordt geroepen in plaats van “Blok”).
- Zaalcontext: vaak korter — “Klaar?” / “Klaar.” / “Touw” / “Blok”. Op crag of multi-pitch volledige zinnen.
- Multi-pitch: beperkte zichtbaarheid en hoorbaarheid maken commando’s lastig. Zie Communicatie bij multi-pitch voor touwstootconventies en alternatieve signalen.
Zie ook
- Partnercheck (Buddy check)
- Communicatie bij multi-pitch (Multi-pitch communication)
- Aflaten van de klimmer (Lowering the climber)
- Pre-klim checklist (Pre-climb checklist)
- Crag-etiquette
- Steenslag
Bronnen
- Touwcommando’s en communicatie — NKBV
- Touwcommando — Wikipedia — bevat vooral de Franse/Belgische varianten (sec, mou, avale, relais)
- Touwcommando’s en communicatie — NSAClopedie — NKBV-conforme set; bevestigt “Touw uit” = touw bijna strak (multi-pitch) en de “nooit Stand bij ombouwen”-waarschuwing
- Freedom of the Hills, 9e editie, hfst. 10
- AMGA Single Pitch Manual
- AAC: The Essentials of Climber Communication
- REI: Rock Climbing Commands & Communication
Afbeeldingen
- Belayer and lead climber — Blackall op Flickr, CC BY 2.0
- Lead climbing diagram — Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
