Glue-in versus expansiebout is geen kwestie van één systeem dat universeel sterker is. Correct gedimensioneerd en vakkundig geplaatst presteren beide ruim boven de EN 959-norm (15 kN axiaal / 25 kN radiaal). Het echte verschil zit in gesteente-geschiktheid: expansiebouten drukken tegen de rots (spreizdruk) en kunnen holle, schilferige of zachte rots beschadigen; glue-in vult het boorgat volledig met mortel en werkt beter in dat soort gesteente. Slechte plaatsing (verkeerd mengen, vuil boorgat, verkeerd hakensysteem voor de rots) is een groter risico dan het gekozen type op zich.
Snel
- Geen universele winnaar — beide systemen halen bij correcte plaatsing ruim boven de norm; DAV-labtests op glue-in-mortels moesten vaak bij 50 kN worden afgebroken zonder falen.
- Gesteente bepaalt de keuze — holle/schilferige/zachte rots: glue-in. Compacte, harde rots (graniet, compacte kalk): beide geschikt.
- Installatiefout is het echte risico — bij glue-in: slecht gemengde mortel, vuil boorgat. Bij expansiebout: verkeerd aandraaimoment, gat te groot/klein, holte aangeboord.
- Karabiner-draaitest blijft de praktische check voor een geplaatste glue-in — zie Oude en verdachte boorhaken beoordelen.
- Geen directe head-to-head test gevonden — DAV test mortels en mechanische bouten apart, in andere gesteentemonsters/omstandigheden. Appels-met-appels-vergelijking ontbreekt in de geraadpleegde bronnen.
DAV-labtests: mortels vs. mechanische bouten
DAV-Sicherheitsforschung testte beide systemen destructief (tot breuk), maar niet naast elkaar in dezelfde opstelling.
Glue-in mortels (kalksteen + graniet, 3 haken per mortel/gesteente)
Alle geteste kartuschemortels (Hilti, Fischer, Würth, Upat, MKT, Bossong) en glasmörtelpatronen (Fischer RSB, Mungo, MKT, Würth, Upat) haalden waarden boven de EN 959-norm van 15 kN axiaal. Veel tests moesten bij 50 kN (limiet van het testapparaat) worden afgebroken zonder dat de verbinding faalde. In zandsteen brak vrijwel altijd de rots eerder dan de lijmverbinding — de mortel zelf faalt daar zelden.
Mechanische bouten (kalksteen, ná 5000 belastingscycli 1–7 kN — vermoeidheidstest die herhaald vallen simuleert)
| Type | Breuklast axiaal | Breuklast radiaal |
|---|---|---|
| M10 Expressanker | 35,3 kN | 32,8 kN |
| MMS 10 Schraubanker | 43,3 kN | 19,1 kN* |
| MMS 12 Schraubanker | 76,9 kN | 47,6 kN |
*Eén van drie MMS 10-samples zakte na cyclische belasting naar 11,8 kN — onder de norm van 15 kN. DAV-conclusie: kleine schroefankers (MMS 10, M8) niet gebruiken op routes met veel valbelasting; M10 expressanker en MMS 12 hielden ruim stand met marge.
HowNOT2 BoltBusters — onafhankelijke breektests
HowNOT2 (geen fabrikant, crowdfunded, publiceert ruwe testcijfers) mat voor glue-in-producten in kalksteen/graniet: Titan Eterna titanium P-shape 42–48 kN, Juniper P-shape 32–54 kN, titanium U-bolts 32–56 kN (tension/shear). Voor mechanische bouten (Crux Monster, wedge bolts) publiceren ze geen cijfers in tekstvorm — alleen in video’s, niet doorzoekbaar/verifieerbaar als tekst.
Gesteente bepaalt de keuze, niet het type op zich
Uit de DAV-broschüre, met concrete gebiedsvoorbeelden: bij poreuze/holle rots (bijv. bepaalde porfiersoorten) wordt spreizdruk van een expansiebout onvoorspelbaar — de holtes verhinderen goede expansie. Bij schilferige structuren (bijv. schieferartige porfier) kan de spreizdruk van een zware dübel de rotslagen splijten; daar is uitsluitend glue-in gebruikt. Dit is dus geen sterkte-argument maar een schade-aan-de-rots-argument: de expansiebout zelf zou de norm halen, maar de rots eromheen niet.
Voor zachte sedimentgesteentes (bijv. zandsteen) is een langere zetdiepte nodig (100–300 mm) of is glue-in praktischer, omdat een standaard expansiebout (zetdiepte vijfmaal de gatdiameter) te weinig houvast krijgt.
Nuance bij de DAV-veldstudie (148 haken, 2020)
Losstaand van de labtests deed DAV ook een veldstudie naar reeds geplaatste, verdachte haken (uitgebreid behandeld in Oude en verdachte boorhaken beoordelen). Belangrijke kanttekening bij die studie: de 148 haken waren vooraf geselecteerd als “fragwürdig”, geen aselecte steekproef — een algemeen faalpercentage per hakentype valt er niet uit te berekenen, en de studie zelf trekt die vergelijking ook niet.
Van de 10 als kritiek beoordeelde haken faalden er 5 door rotsbreuk (1 kroonboorhaak + 4 glue-ins). DAV wijst dit zelf niet aan als een glue-in-zwakte, maar als verkeerde combinatie van hakensysteem en rotskwaliteit (genoemd voorbeeld: expressanker in zachte rots) — consistent met de gesteente-redenering hierboven.
Wat nog ontbreekt
Geen van de geraadpleegde bronnen (DAV, bolting.eu, HowNOT2, Mountain Project-forums) test glue-in en expansiebout naast elkaar, zelfde rots, zelfde dag, zelfde opstelling. Sterktecijfers voor beide systemen zijn stevig onderbouwd los van elkaar; een directe, gecontroleerde vergelijking is niet gevonden.
Zie ook
- Bout (Bolt) — hakentypes, EN 959 / UIAA 123-normen
- Oude en verdachte boorhaken beoordelen — karabiner-draaitest, DAV-veldstudie, waarschuwingssignalen
- Spanningscorrosie (SCC) bij bouten — materiaalkeuze (titanium) in maritieme zones, apart van dit sterkte-vraagstuk
- Afkeurcriteria materiaal
- Risicomanagement
Bronnen
- DAV — Bohrhaken: Leitfaden zum Einrichten und Sanieren von Kletterrouten (PDF, 56 p.) — labtests mortels (kartuschemortel/glasmörtelpatronen) en mechanische bouten (Expressanker/Schraubanker, vermoeidheidstest), gesteente-geschiktheidsvoorbeelden, volledig zelf gelezen.
- DAV — Bohrhaken: Wann sind sie kritisch? — de 148-haken-veldstudie, volledige tekst.
- bergundsteigen #118 — Achtung Aus-Reißer! Kritische Bohrhaken erkennen und beurteilen — uitgebreidere versie van dezelfde DAV-studie, met foutenanalyse per oorzaak (Felsversagen, schwache Verbindung, Hakenbruch).
- HowNOT2 — The Book of Glue-In Bolts / The Book of Numbers (BoltBusters) / The Book of Mechanical Bolts — onafhankelijke breektests, geen fabrikant.
- bolting.eu — Strength tests expansion bolt and glue in bolt — praktijkcase: inhomogene glue-in-sterkte in twijfelachtige rots, project afgeblazen.
- Mountain Project — Glue-in bolts vs. expansion anchors in limestone — praktijkervaring routebouwers, incl. Jim Titt (bolt-products.com).
- Mountain Project — Bolting ethics for glue vs mechanical — glue-in als standaard in zandsteen.