Valpad (valzone, fall zone) is de ruimte onder en achter de klimmer waar een val terechtkomt. Bij elke voorklim check je vooraf waar val 1, 2 en 3 (na de 1e, 2e, 3e bout) zouden eindigen — is het pad vrij van richels, dak-uitstekers, andere klimmers en de grond? Tijdens de val is er geen tijd meer om te beslissen: de zekeraar bepaalt de vangst-strategie van tevoren.
Snel
- Vooraf inschatten — waar eindigt een val na de 1e, 2e, 3e bout? Loop het touwpad visueel na.
- Pad vrij? — geen richel, dak-rand, andere klimmer of grond binnen de valbaan.
- Schuin onder de laatste bout — zit de klimmer naast de zekerlijn, dan slingert hij door (pendulum); valbaan ligt niet recht onder de greep.
- Grond of richel dichtbij → harde vangst — kort houden, geen slap bijgeven; zachte vangst verlengt de val.
- Vrij boven de grond → zachte vangst — dynamisch meegeven dempt de schok en de terugslag naar de wand.
- Overhang/dak — valbaan kan vóór de wand of onder de dak-onderkant liggen; let op slingeren en op klappen tegen de dak-rand.
Wanneer
Bij elke voorklim, als onderdeel van het Inlezen van de route en de pre-flight check vóór je instapt. Vooral relevant zolang de klimmer laag zit (Grondvalrisico bij eerste bouten), bij richels of daken in de lijn, en bij grote zijwaartse afstand tot de laatste bout.
Veelgemaakte fouten
- Zachte vangst boven een richel — een zachte (lange) vangst verlengt de val; boven een richel of dichtbij de grond zet je de klimmer juist op de richel of grond. Kort vangen.
- Valpad recht onder de greep aannemen — zit de klimmer schuin naast de bout, dan slingert hij bij een val terug onder het anker (pendulum). De landing ligt niet waar de voeten nu staan.
- Pas tijdens de val beslissen — er is dan geen tijd. Bepaal vóór de val of je kort of dynamisch vangt, en sta klaar.
- Overhang onderschatten — bij een dak kan de klimmer tegen de dak-rand of -onderkant klappen en daarna doorslingeren; valbaan ligt verder van de wand dan je denkt.
Zie ook
- Inlezen (Reading a route — valzone-check)
- Grondvalrisico bij eerste bouten (Ground fall risk)
- Een val opvangen (Catching a fall)
- Pendulum (Pendulum)
- Spotten (Spotten tot de eerste bout zit)
Bronnen
- Petzl tech tip: Stopping a climbing fall — zekeraar schat vooraf valhoogte, obstakels (grond, richel, andere klimmer) en zijwaartse afstand tot de laatste bout in; kiest dynamisch vangen vs. abrupter stoppen om een obstakel te vermijden. “At the moment of a fall, there is no time to decide” — beslis vooraf.
- Climbing.com: The Art of the Soft Catch — “If the climber may hit a ledge, bulge or even the ground, scratch the soft catch: shorten the fall rather than add to it.”
- REI Expert Advice: Lead Climbing: Practicing How to Fall — beoordeel de landingszone; clip kort bij richels/ramps/bomen onder je; bij dak-rand vraag een zachte vangst.
- AAC Publications: Essentials — Dynamic Belaying — wanneer een zachte vangst gepast is (vrij boven de grond) en wanneer niet (obstakel in de baan).